“Trông Em xinh xinh mắt tình tình,”

Chuyện Phiếm đọc trong tuần sau Lễ Chúa Về Trời Năm C 12-5-2013

“Trông Em xinh xinh mắt tình tình,”
“Đôi môi tươi tươi, má hồng hồng.

“Mái tóc phất phới bay như gió đưa làn sóng.”

(Võ Đức Phấn – Cùng Một Kiếp Hoa)

(2Thes 1: 3-4)

            Hát những lời, tựa hồ: “Đôi môi tươi tươi má hồng hồng”, “mái tóc phất phới bay như gió đưa làn sóng”, rồi gọi đó bằng tựa đề: “Cùng Một Kiếp Hoa” thì ôi thôi, đúng là lời thơ, và ý nhạc rất “mê tơi”. Mê tơi, điều mà bần đạo muốn nói không phải là trạng thái tâm hồn rất choáng váng, mê mẩn, dồn dập những mê say; mà chỉ là động thái rất tâm tình mà người đặt nhạc còn cứ hát:  

            “Đôi mi cong cong sắc huyền huyền,

            Tay em bon bon thoáng nhìn đời,

            Mắt thấy ướt luôn như đắm lệ từ lâu.”

            (Võ Đức Phấn – bđd)

            Tâm trạng và cảnh huống của các vị mang nặng “một kiếp hoa” đến như thế, có là trạng huống của các bậc nữ lưu vị vọng xuất hiện ở Tin Mừng có nhiều không? Hỏi như thế, không có nghĩa phải có câu trả bằng lời ngay tức khắc. Như câu hỏi, một lần nữa được gửi đến đấng bậc nhà Đạo ở Sydney với lời lẽ cũng tự nhiên của vị độc giả nhiều lần thực hiện “đàng thánh giá” vào những ngày Tuần thánh, cũng thắc mắc.

            Thắc mắc rất mực, như câu hỏi đơn sơ tốt lành của người mộ đạo, mộ cả người đi Đạo có những hành xử đạo hạnh, như sau:    

“Mỗi lần thực hiện các chặng đàng thánh giá theo chân Chúa đi vào khổ đau, phiền sầu, bản thân con vẫn bị “lung khởi” bởi sự kiện xảy ra ở chặng đàng thứ sáu, qua đó thấy có bà Vêrônica lấy khăn cho Chúa lau mặt. Con có đọc Tin Mừng nhưng lại không thấy nói gì về việc này. Vậy, theo cha, truyện kể ở 14 chặng đàng thánh giá, có thật chăng? Truyện này dựa trên cơ sở nào? Con hỏi để biết chứ không muốn làm khó cha đâu, Xin cha tha lỗi.”

            Cha có tha hay không, trước hết, vẫn mời bạn mời tôi, ta nghe thử một truyện kể cũng hơi bị “hư cấu” một chút, nhưng vẫn nói lên được đôi điều, rất như sau:

“Người con trai nọ, thấy mình không còn khả năng nuôi nổi mẹ già được nữa, anh bèn quyết định cõng mẹ lên núi bỏ đó, sống một mình. Tối đến, người con nói với mẹ: “Con cõng mẹ lên núi đi dạo một chốc cho nó thoáng, mẹ nhé!” Bà mẹ lấy hết sức bình sinh đeo lên vai của con mình một bao vải cũng không nặng. Trên đường dốc đi lên, anh ta nghĩ mình phải leo lên chỗ nào rõ thật cao mới bỏ mẹ xuống để mẹ không tài nào về được nhà mình.

Bỗng anh nhìn trên vai mình thấy mẹ đang cố giấu những hạt đậu rải suốt đoạn đường đi, quá tức giận anh bèn hỏi mẹ:

-Mẹ rải đậu lên đồi để làm gì thế?

Câu trả lời của người mẹ đã khiến anh bật khóc:

-Ngốc ạ! Mẹ sợ lát nữa “còn mỗi mình con đi xuống núi sẽ lạc đường. Con tuy lớn xác là thế vẫn là con nhỏ của mẹ, Đi hết cuộc đời mình, lòng mẹ vẫn ở với con, và theo con.”

            Lòng người mẹ đối với con, vẫn không khác lòng người nữ phụ trên đường tiễn đưa Chúa đi vào chốn lặng thinh, im ắng, đầy khổ đau. Và lời đáp của đấng bậc về sự kiện “Vêrônica”, như sau:

“Sự kiện được kể ở chặng đàng thứ 6, có bà Vêrônica lấy khăn vải lau mặt Chúa trên đường Ngài đi lên núi Canvariô, để lại thánh tích in trên đó. Sự kiện này, dĩ nhiên không mang tính sử học nào để ai đó có thể kiểm chứng, nhưng truyền thống Giáo hội vẫn kéo dài nhiều thế kỷ, suốt chặng đường.

Thật ra thì, tên gọi “Vêrônica” từ tiếng La tinh dọi về lại ngôn ngữ Hy Lạp có các bà mang tên, như: Bêrênicê hoặc Bêrônika, nhưng truyền thống khi xưa vẫn cứ quay về với tiếng La tinh có chữ “vera” tức rất thật. Và, ngôn ngữ Hy Lạp lại có tiếng “eikona” tức: ảnh hình, tượng mẫu, để cắt nghĩa rằng: tên của nữ phụ hôm ấy là hình ảnh rất thực hoặc mẫu tượng chính xác qui về người nữ từng đưa khăn cho Chúa lau mặt, đầy mồ hôi cùng máu.

Tác giả Eusebius ở Xêdarê trong cuốn sách ông viết có tựa đề “Historica Ecclesia”, tức: “Lịch sử Hội thánh” ở đoạn VII câu 18 có gán tên Vêrônica cho nữ phụ được Chúa chữa lành khỏi chứng “rong huyết” ở Tin Mừng thánh Mát-thêu đoạn 9 câu 20. Dù, truyền thống phương Tây vẫn coi nữ phụ này là Mác-ta thành Bêtania. Nhưng, tên của chị Vêrônica đã thấy xuất hiện vào thế kỷ thứ tư ở bản văn ngụy tạo với tên gọi như Acta Pilati, tức: Hành quyết của Philatô.

Thời Trung cổ, cũng có một số bản văn nêu tên Vêrônica kèm theo chuyện khăn lau mặt Chúa. Trong số đó, có sách lễ cổ mang tên Augsburg có ghi lễ kính thánh “Vêrônica và mặt Chúa ướt đẫm”. Tác giả Mátthêu thành Westminster cũng nhắc đến sự kiện về “Bức hình in mặt Chúa gọi là khăn Vêrônica” và dần dà, chúng dân lại đã lẫn lộn tên của khăn này với tên của phụ nữ.

Truyện kể về bà Vêrônica đã trở thành câu chuyện truyền thống khá ăn khách trong giới nhà Đạo. Có truyện còn kể rằng bà Vêrônica ấy đã mang tấm khăn chùi có diện mạo Đức Kitô trên đó, về Rôma rồi dùng nó làm phương sách chữa bệnh cho Hoàng đế Tibêrius (14-37). Bà Vêrônica từ đó được coi như đã xuất hiện ở Rôma vào thời thánh Phêrô và Phaolô sinh hoạt giảng rao, và rồi bà cũng qua đời tại đây…

Ở vào trường hợp nào đi nữa, khăn lau chùi này vẫn còn giữ và trưng bầy tại Rôma cho mọi người đến kính viếng….” (xem Lm John Flader, Question time, The Catholic Weekly 07/4/2013, tr.18)         

    

Khăn chùi để tỏ lòng cung kính hay lòng mẹ để tưởng niệm, thì như thế. Tình người nữ phụ Do thái tên Vêrônika, vẫn như vậy. Như thế và như vậy, là tâm là tình của nữ phụ ở mọi thời. Không chỉ ở mỗi thời của Chúa, mà cả thời hôm nay, nơi xứ Úc này hay đâu đó, rất Tây Tàu, như sau:

“Chuyện tôi sinh cháu Hồng Ân, cũng giống như chuyện phép lạ xảy ra ngày lễ Giáng Sinh, Chúa xuống trần. Cũng tựa hồ Đức Nữ Trinh Maria và phụ nữ khác, tôi cưu mang cháu chín tháng mười ngày rất ấn tượng; nhưng tôi ngày sinh cháu còn ấn tượng hơn, là vì nó đã thay đổi đời tôi rất nhiều thứ, cả đến quá trình lý lịch của tôi nữa, cũng đổi thay. Thoạt vào lúc thấy rõ bụng bầu của tôi cứ tăng dần, tôi đã bắt đầu nghĩ đến đứa trẻ, tức con người khác mà tôi sẽ mang đến cho thế trần này. Tôi đã bắt đầu nhìn về người khác, nhất là các phụ nữ cũng mang bầu như tôi, bằng cặp mắt rất khác, tức: bằng ánh nhìn nghiêm túc và phải lẽ, vẫn trông đợi điều tốt đẹp xảy đến với người và với mình. Và từ đó, tôi cũng đã bắt đầu mơ và tưởng đến đứa con gái trong bụng mình, những mong đem lại cho cháu trọn tình thương mà trước đây tôi ít khi nào có, với người khác….” (x. Ann Rennie, A Woman for All Seasons, Australian Catholics, Christmas 2008, tr. 7)

            “Tình thương yêu tôi có với người khác”, có lẽ đây chính là đặc điểm làm nên sắc thái của người nữ, trong đời người. Chả thế mà, người nghệ sĩ lại cứ hát về người phụ nữ nào đó đã đi qua trong đời mình, bằng những câu để hát tiếp:

“Trông em đi tha thướt dường nào,

Đôi khi em mỉm cười vườn hoa kia thơm nở.

Lả lướt phất phơi tà áo dáng đi thêm dịu dàng

tựa cành hoa trước gió…”

(Võ Đức Phấn – bđd)

            “Cành hoa trước gió”, những thoảng hương thơm “dáng đi thêm dịu dàng”, nhất nhất đều là những dáng những điệu mà người xưa gọi là “yểu điệu Thục nữ”, hay cái đẹp rất “yểu điệu”, dịu dàng của người con gái nước Thục chăng nữa, vẫn là điểm đặc trưng của giới nữ, chứ không nên gọi là phái yếu. Yếu sao được, khi có vị nào đó vẫn cứ kể rằng:

“Ở Pháp, có một người đàn ông bị đi tù sáu tháng vì tội đánh vợ. Mãn hạn tù về chưa đầy một tuần lễ, anh ta đã khăn gói đến xin ban quản lý trại giam cho được tiếp tục... cải tạo thêm. Hỏi vì sao không ở nhà mà lại muốn vào tù? Anh ta thú thật, tuy ở tù chẳng sung sướng gì nhưng còn hơn ở nhà, vì ở tù không phải nghe vợ đay nghiến suốt ngày đêm!”

            Hoặc sau đó, lại xác chứng bằng những câu, như:

“Một cuộc điều tra xã hội học ở Trung Quốc với 1.027 đàn ông ở nhiều vùng dân cư khác nhau với câu hỏi: “Vợ anh có thói xấu gì khó chịu nhất?”, thì đến 82% trả lời, đó là tính nói nhiều. Hóa ra, ai cũng sợ cái tính nói nhiều, nói dai của các bà vợ. Nỗi sợ này có nguồn gốc sâu xa từ thuở nhỏ, các cậu bé đã bị mẹ mắng mỏ nhiều quá. Đàn ông lẩn tránh các “lời khuyên” của vợ cũng giống như khi còn nhỏ họ lẩn tránh lời giáo huấn của mẹ. Thực tế “phái mạnh” rất hay bị “phái yếu” rầy la. Lớn lên một tí thì bị chị mắng. Lớn tí nữa, bị người yêu trách. Lấy vợ, bị vợ chê bai, cằn nhằn. Về già cũng chưa yên. Có cụ ông khi tiễn cụ bà về nơi an nghỉ cuối cùng đã tưởng từ nay chẳng còn ai nói mình nữa. Nào ngờ, cụ lại phàn nàn: “Con gái tôi bây giờ cũng nói nhiều chẳng kém gì mẹ nó!”.

Tại sao đàn ông, cả những người coi cái chết nhẹ tựa lông hồng lại sợ “võ mồm” của phụ nữ? Đơn giản vì nó không nguy hiểm chết người nhưng làm cho người ta khó chịu đến mức có thể ăn không ngon, ngủ không yên, sức khỏe cả tinh thần lẫn thể chất suy yếu dần, thậm chí sinh bệnh mà... chết.” (xem Cả Ngố, Vợ Có Võ, trang mạng www.dactrung/baiviet)

            Thế nghĩa là, phái “yêu sắc” đã trở thành phái “manh nặng” nhờ có thứ vũ khí không mang tính võ biền mà nhiều người cứ gọi là võ, nhưng sự thực chỉ là đặc trưng diễn tả như một thứ khí cụ để tự vệ hoặc bảo vệ người của mình là chồng/là con, là gia đình người thân có hoặc không thương. Phái “yếu nhưng vẫn yêu” là phái đẹp khác thường ở phố chợ, hoặc nhà Đạo như vẫn thấy.

            Vẫn thấy và vẫn nhận ra rằng, đời người mà thiếu nữ phụ hoặc phái “yếu nhưng vẫn yêu” là thiếu tất cả. Thiếu cả sự sống, như bản tường trình của phóng viên trên trang mạng có tên MercatorNet hôm 5/3/2013, như sau:

“Có nghiên cứu mới đây cho thấy: đang có chiều hướng trong xã hội ở Mỹ đã và đang trở về với tình hình xảy ra cách đây ba thập niên. Tình hình đó, là: có sự thụt lùi của phụ nữ trong qui chế xã hội ở Mỹ. Cụ thể là: phụ nữ nay bị thiệt thòi nhiều hơn nam giới theo cung cách rất nền tảng. Nghiên cứu cũng chứng tỏ là phụ nữ ở tuổi 75 hoặc dưới đó đang có triệu chứng không còn sống thọ như trước. Tình hình còn là: có đến 12% phụ nữ sống ở Hoa kỳ đang bị tình trạng thiệt thòi như thế đó.

Các nhà nghiên cứu cho thấy là các phụ nữ da trắng bị ảnh hưởng nhiều hơn phụ nữ khác, ở vài nơi. Ngoài ra, vấn đề hút thuốc, phì nộn, cũng khiến cho tuổi thọ của phụ nữ ở Hoa kỳ giảm thiểu khá nhiều. Trong bản tường trình của hãng thông tấn Associated Press có đoạn còn viết rõ: “Nhiều nghiên cứu khảo sát trên toàn nước Mỹ cho thấy: tuổi thọ của phụ nữ đang có chiều hướng đi xuống đặc biệt đối với phụ nữ da trắng chưa tốt nghiệp trung học. Trong khi đó, tuổi thọ xem ra lại gia tăng đối với phụ nữ có học và/hoặc có đị vị quan trọng trong xã hội. Một số nhà nghiên cứu còn cho rằng có chỉ dẫn cho thấy số phụ nữa hút thuốc hoặc béo phì là những người đang có vấn đề về tuổi thọ.” (xem Carolyn Moynihan, MercatorNet 05/3/2013)

            Không cần bàn cãi cũng biết: các nhà nghiên cứu ở ngoài mới chỉ tìm hiểu về tuổi thọ của phụ nữ tại một số nước, đã la trời. Thế còn, “lòng đạo” tình hình sống Đạo của nữ phụ ở nhà Đạo nay lên xuống thế nào, đó còn là vấn đề không dễ gì để ta phán quyết.

            Nay, chỉ nên coi các vấn đề nêu trên như một cảnh tỉnh về xã hội và Giáo hộ Công giáo mình, ở khắp nơi, để xem tình hình phái “yêu sắc yếu” nay ra sao? Có như phái “manh nặng mạnh” ở mọi thời nữa không. Và, hôm nay, ở nơi này, vấn đề được khơi dậy chỉ theo tính cách gợi ý và mở ngỏ để bà con ta còn kịp đặt thành vấn đề cho nhau, và với nhau mà thôi.

            Nhưng trước khi đặt dấu chấm hết cho bài phiếm, tưởng cũng nên mời bạn và mời tôi ta về với Kinh sách có những lời nhắn, rất như sau:

            “Chúng tôi phải luôn luôn tạ ơn Thiên Chúa về anh chị em:

đó là điều phải lẽ, vì lòng tin của anh chị em đang phát triển mạnh,

và nơi anh chị em, lòng yêu thương của mỗi người

đối với người khác cũng gia tăng.

Bởi thế, chúng tôi hãnh diện về anh chị em

trước mặt các Hội Thánh của Thiên Chúa,

vì anh chị em kiên nhẫn

và có lòng tin mỗi khi bị bắt bớ hay gặp cảnh gian truân.”

(2 Thes 1: 3-4)

Nhắn thế rồi, nay ta cứ hiên ngang ngâm nga đôi lời ca để thêm lòng phấn khởi mà nhủ rằng:

            “Lòng hoa chan chứa hương xuân thơ ngây trao tình đưa duyên,

            Lời hoa tha thiết trao lời cùng bướm cận kề nhụy hoa.

            Tình hoa đang nở hương sắc đương duyên đời hoa ngây thơ.

            Nhụy hoa đã rữa màu hoa úa say tìm thấy đâu con bướm vàng.

            Còn duyên đưa đó khi hoa đương xuân đến chiều rơi hoa…”

            (Võ Đức Phấn – bđd)

            Cuồi cùng thì, đặc trưng khác biệt của nữ giới với nam nhân, là ở cái “duyên”. Có duyên, kẻ đón người đưa. Vô duyên, đi sớm về trưa một mình!” Vậy thì, hỡi những kẻ vô duyên như bần đạo, ta cứ đi sớm về trưa với bạn Đạo mình, để rồi Chúa mình sẽ khiến mình lại nhiều duyên như các nữ phụ, rất đẹp duyên mọi bề.         

          

            Trần Ngọc Mười Hai

            Vẫn tự nhắn mình

và nhắn người

            rất như thế.

         

           

                

“Rung một cánh nhạc buồn,”

Chuyện Phiếm đọc trong tuần thứ Sáu Phục Sinh Năm C 05-5-2013

“Rung một cánh nhạc buồn,”

“Phím có hay người khóc trên cung đàn lẻ loi!

“Rơi một ngấn lệ sầu, có ai hay người khóc.”

(Từ Công Phụng – Trên Tháng Ngày Đã Qua)

(Galat 5: 1)

            “Có ai hay người khóc?” và có chăng “Rơi một ngấn lệ sầu?” câu hát này cũng có thể là lời thơ buồn người người thường nói với nhau. Nói, như bạn bè/người thân vẫn cứ căn dặn nhau trên bước đường đời nhiều khổ ải: hãy cẩn thận và hãy để ý đến con em mình, khi chúng tiếp xúc phương tiện truyền thông, vi tính hoặc di động.

Lời căn dặn/nhắn nhủ, nay vẫn rền vang như bài ca rất trữ tình:

“Rung một cánh nhạc buồn,
Rơi một ngấn lệ sầu
Có ai hay người khóc trong tinh cầu lẻ loi?
Ngoài kia mưa là những giòng lệ rơi!”

(Từ Công Phụng – bđd)

            Vào dạo trước, mỗi khi nghe nghệ sĩ hát câu trên, bần đạo lại đã liên tưởng nhiều về tình cảnh trong đó có người tình trăm năm cứ là đong đưa thân mình rồi hát bài ca “con cá” rất tương tự một tình lỡ. Nay, hệ thống truyền thông vi tính lại đã đi xa, quá mạnh để rồi dẫn ta về với lời ca/câu hát cứ tiếp tục:   

“Theo cuộc tình, khi cơn bão đi qua đời mình
Người ơi, người ơi! tìm đâu thấy nửa đời xuân thắm?
Với tình yêu, chúng ta như giọt sương sớm mai,
như giọt sương sớm mai, long lanh trên cánh hoa vàng,
Gom môt chút nắng vàng…”
(Từ Công Phụng – bđd)

Nghe nghệ sĩ tả cảnh tả tình lung linh giọt buồn, bần đạo lại nhớ lời nhắn nhủ vào hôm ấy được thấy trên mạng, có giòng kể như sau:

“Nỗi khổ đau hầu như triền miên của bậc cha mẹ thời nay, chính là thấy “mất con” mình cho Internet. Chúng ngồi như dính keo hàng giờ trước máy vi tính, nhoay nhoáy nhắn tin trên iPhone, chơi trên iPad, laptop mà không mảy may quan tâm tới đời sống xung quanh.

1. Hôm qua, người chị họ của tôi chạy ào đến, khóc nức nở. Hỏi mãi, chị mới cho hay: con gái chị, mới 17 tuổi, hẹn hò với một bạn “chat”, một người lạ trên mạng, đi suốt đêm không về. Tôi cũng có con gái, con tôi 17 tuổi. Thấy chị khóc mà nước mắt tôi cũng rớt theo. Từ bao giờ Internet và các phương tiện truyền thông khác làm điêu đứng các bậc cha mẹ có con ở tuổi vị thành niên vậy?

Có thể khẳng định một điều rằng: từ khi có mạng Internet, cuộc sống chúng ta đã thay đổi đến chóng mặt. Nhờ có Internet, người ta với một cái “click” chuột là có thể mở ra cả thế giới thông tin, có thể gửi thư và nhìn thấy bạn cũ ở cả nửa vòng trái đất, có thể gửi hàng tá tài liệu cho đối tác, mà không cần đến giấy tờ; có thể họp hành, đấu thầu trực tuyến mà không cần tới cơ quan. Nhưng với tất cả phụ huynh có con ở độ tuổi từ 5-18 tuổi, cảm giác hoang mang lo lắng trước tác động quá lớn của Internet đối với những đứa con thân yêu của mình là không tránh khỏi. Một chị cùng cơ quan tôi có cô con gái tuổi 16 rất hay “chat” trên Facebook. Chị la rầy, cấm đoán cũng vô ích. Có mặt chị ở nhà, con gái dùng vi tính cho việc tra cứu thông tin.

Nhưng nhờ phần mềm theo dõi, chị đọc được những đoạn “chat” mùi mẫn của nó với một “gã kỹ sư” nào đó mang “nickname” “hiepsimatbuon”. Con gái xin đi chơi với bạn cùng lớp buổi tối chị không bao giờ cho phép. Nhưng không lẽ cấm con giao du với bạn bè, nên khi cháu xin đi coi phim những ngày chủ nhật, chị phái chồng bí mật theo sau, xem nó có đi hẹn hò với gã trai lạ làm quen trên mạng không. Chồng bận việc, chị phải nhờ bác xe ôm trong xóm làm “thám tử tư”. Nghĩ ra thật khổ tâm, mẹ con mà không cởi mở được. Bạn bè trách chị lạc hậu quá, khe khắt quá nhưng có con gái lớn chị chỉ sợ có ngày những kẻ con quen trên mạng dụ dỗ, bán nó ra nước ngoài như trên báo chí thường thông tin. Nghe chị kể, tôi hoang mang tự hỏi sự che chắn ấy sẽ kéo dài tới bao giờ?

2. Con cái tôi không phải hoàn toàn vô can trước tác hại của truyền thông dù tôi và chồng đã hết sức chú ý chuyện dạy con. Con gái lớn của tôi dùng tiền riêng để mua những cái áo phô diễn hết da thịt, những cái quần không thể ngắn hơn. Tôi khuyên giải, con không nghe, biện minh rằng người mẫu nào đó bằng tuổi nó mặc những quần lót nhỏ xíu chụp đưa lên Facebook, hay một cô người mẫu nào đó khỏa thân hoàn toàn để bảo vệ môi trường.Chồng tôi tình cờ nghe được mẩu đối thoại gay gắt của hai mẹ con đã cầm kéo cắt nát hết lô quần áo thuộc loại “bảo vệ tầng ôzon” của con và tuyên bố phạt con một tháng không có tiền quà bánh. Dĩ nhiên con tôi sẽ đi mượn tiền bạn bè và nó không sợ hình phạt của cha nó. Tối đó, chồng tôi cài ngay phần mềm theo dõi và cài cả password cho máy vi tính. Nhưng tôi độ rằng con tôi cũng sẽ tìm cách trốn ra các tiệm net đang bủa vây cái xóm nhỏ của tôi. Sự che chắn bảo vệ đứa con gái mới lớn mà vợ chồng tôi thực hiện xem ra hết sức ngô nghê và vô ích.Chuyện động trời hơn, con trai thứ hai của tôi mới học lớp 9, cách đây ba ngày nó mang về bốn đĩa phim “cấp 3”, khoe rằng hầu hết con trai trong lớp đã xem rồi, chúng tải trên mạng xuống và chúng còn cho rằng “con chưa coi thì con chưa phải bản lĩnh đàn ông”. Lần này chồng tôi phải gặp cô chủ nhiệm trao đổi và kết quả là con trai tôi bị cả tập thể nam trong lớp gọi một tên mới khá hay ho “kẻ phản bội mặt trắng” (!)

3. Nỗi khổ hầu như triền miên của các bậc cha mẹ thời nay,là thấy con cái lại đã biết đến thành viên ban nhạc Hàn đang lưu diễn tận trời Tây nhức đầu, hắt hơi nhưng người hàng xóm bên nhà bệnh thập tử nhất sinh chúng không quan tâm. Chúng có thể xuýt xoa ngưỡng mộ một ngôi sao điện ảnh của Mỹ mua cái túi xách 5-7 ngàn đôla nhưng hoàn toàn không nghĩ tới cảnh mẹ cha chạy vạy cơ cực như thế nào để chúng có một hai triệu đồng đóng tiền học đầu năm trong thời bão giá. Ông bà nội/ngoại lặn lội từ quê lên thăm con cháu một năm vài lần, đò xe cơ cực nhưng chúng không có lấy một vài giờ trò chuyện, pha cho ông bà ly nước cam, hay bóp cho ông bà bờ vai mỏi nhừ vì tuổi tác. Chúng vô cảm một cách hồn nhiên với chính những người thân yêu nhất.Vâng, không thể không đau lòng khẳng định thời gian mà con cái dành cho Internet hầu như chôn vùi những nỗ lực gần gũi và dạy dỗ của những bậc cha mẹ có tâm nhất. Internet với tất cả những mới mẻ, hấp dẫn đã khiến hầu hết trẻ vị thành niên và thành niên trở nên “khép cửa” với thế giới thực của chính mình... Cuộc chiến của chúng tôi với ảnh hưởng của những tiện ích thời công nghệ cao lên con cái mình xem ra giống cuộc chiến với cối xay gió của chàng Don Quixote, một cuộc chiến hoàn toàn đơn độc và không cân sức... (THI TRANG – tuoi tre online)

            Thế đó, là cung cách “Rung một cánh nhạc buồn”, ở quê nhà. Thế đây, là hiện tượng “Rơi một ngấn lệ sầu” của bậc mẹ cha sống ở nước ngoài đã quan ngại nhiều về tình trạng gọi là “truyền thông vi tính nay có những xử sự khá lạ kỳ, so với thời trước; tức: phong cách khiến người thời đại trở thành lố bịch, thiếu lịch duyệt.

Và đó đây, hiện thấy khá nhiều bài viết trên báo điện cũng như trang mạng, dù ta có phớt lờ, bỏ qua một bên cũng không thể làm ngơ, ơ hờ được. Và đây đó, lại đã thấy giòng chảy tư tưởng từng đặt vấn đề về truyền thông đã thẳng thừng đưa ý kiến như sau:

”Có bao giờ quý vị lại cãi vã nhau như hàng tôm hàng cá trên Facebook không? Có bao giờ quí vị lại ngăn ngừa, tẩy xoá sự việc xảy đến dù trước đó mình đồng ý để thế không? Vâng. Hỏi như thế có nghĩa: quý vị không là người đơn độc, dị kỳ.

Thật ra thì, điều đó cũng chẳng có gì lạ, dù bạn bè/người thân hoặc sư/cha rất gần đều bị hủ hóa, tàn tạ do truyền thông gây ra, thôi. Theo nghiên cứu nọ, thì gần đây có đến 78% số người được tham khảo cho biết là: họ ngày càng thấy các trang mạng nay hành xử kỳ khú đến độ thiếu cả lịch sự tối thiểu với độc giả, thế mà đám đầu nậu của họ chẳng có dấu hiệu gì gọi là cải thiện tình trạng bê bết, này hết.

Quả cũng đúng. Truyền thông đại chúng nay không chỉ có mỗi vai trò nối kết hết mọi người mà thôi, nhưng nó còn có trọng trách nâng đỡ người ít tư duy nhạy bén như họ. Thử nghĩ mà xem, ngày nay, mọi người đều thấy rất dễ để thoá mạ, phỉ báng người khác trên điện thư, trang mạng hoặc trang nào đó của mình hơn là nói thẳng mặt vào ai chứ? Bằng phương tiện truyền thông hiện đại, người ta nay xử sự với người khác không theo kiểu của người có tư cách nữa rồi.

Theo tôi, giới truyền thông nay đã đi quá xa đến độ biến con người thành đồ vật, vì thế nên, nó càng dễ làm cho người sử dụng truyền thông, có cung cách “coi người bằng vung”, khác trước nhiều. Tôi nói thế cũng không ngoa lắm đâu. Cứ lấy ví dụ về hành xử trong việc thêm tên hoặc xoá tẩy sự hiện diện của bạn hiền nào đó trên mạng, chẳng hạn. Như thế không phải là biến người bạn ấy thành con số hoặc đồ vật, đẩy lùi khỏi danh sách bạn hiền của mình, đó sao? Nói cách khác, muốn thêm bạn hoặc tẩy trừ ai, ta chỉ cần một cái “nhắp chuột” là xong. Chẳng ai thấy bứt rứt, hoặc mặc cảm gì hết.

Thêm vào đó, lại có vấn đề ngồi lê đôi mách, nói hành/nói tỏi mọi người cũng rất dễ. Bởi, ngày nay, ta chỉ cần đưa “chuột” vào điểm nhấn nào đó là có thể kiến tạo thông tin đầy ắp về một người mình chưa tỏ hoặc quen biết, thật cũng dễ. Làm thế, chẳng tốn kém thời gian, công sức và tiền bạc gì hết. Làm như thế, càng dễ biến việc “giao tế nhân sự” thành quả đoán, có thiên kiến.

Ai càng nại vào phương tiện truyền thông tân tiến, càng trở thành đề tài hi hữu cho các chuyện phiếm tầm phào, giải trí. Rồi thì, ai cũng coi người khác như “con số” hoặc đồ vật để mình tiêu khiển hoặc phân tích theo sở thích, chứ không coi họ như một bản vị có phẩm giá như trước nữa. Và, người sử dụng dữ kiện điện toán lại nhìn sự việc theo cung cách mình thích, chán thì bỏ, chỉ thế thôi.

Bàn chuyện này, có lẽ sẽ có bạn bảo rằng: Ồ, cần gì. Có chết vợ thằng Tây nào đâu cơ chứ! Với tôi, chuyện này cũng đáng sợ như chuyện “diệt chủng” khi xưa bọn Đức Quốc Xã đối xử với người Do thái, hệt như vậy...

Thế nên, để có được tư thế thích hợp với giới truyền thông bê bối, thì theo tôi, bước đầu nên làm, là: ta hãy cố nhìn mọi người như nhân vật quan trọng. Có thế, mới giữ được tình thân thương bầu bạn và chỉ coi mọi chuyện như hiện hữu trong không gian ảo, thôi. Và có lẽ, ta cũng nên bỏ giờ ít hơn cho truyền thông, vi tính, di động hoặc các thú vui nào dễ dãi cho mình, bằng cách khai thác cuộc sống người khác. Có như thế mới tương kính lẫn nhau, tôn trọng nhau.” (X. Tamara Rajakariar, Social media is making us rider, MercatorNet 12/4/2013)                

            Thật ra thì, tác giả ở trên có lo sợ nhiều hay ít và tác hại của truyền thông vi tính đến cỡ nào, thì: chuyện gì đến vẫn sẽ đến như một hiện tượng xã hội mà mọi người cứ cho rằng đó là văn minh, tiên tiến. Cho đi là, bạn và tôi có âu lo thắc mắc, cũng chẳng thể nào thay đổi được cục diện thế giới, nay không thể lùi được nữa rồi.

            Chi bằng ta vẫn thận trọng, nhưng lại tìm phương cách nào khác để vừa nương theo, vừa chỉnh sử, như lập trường của cùng một tác giả, mới cho hay:

“Thời đại này, ta vẫn bị nền kỹ thuật cao bao quanh đến độ choáng ngợp. Đó cũng là chuyện tốt, nếu ta đứng ở góc độ nào đó mà nhìn. Và, nó cũng rất có tính chất giáo dục này khác thật không thiếu. Nhưng, khi nghĩ đến con trẻ mình bị ngập ngụa với kỹ thuật cao như thế, tôi vẫn thấy mình nên làm điều gì đó để các cháu không bị kỹ thuật trấn áp. Theo một tài liệu mới đây, thì con trẻ độ 4 tuổi thôi, đã phải áp dụng lối trị liệu mà ngôn ngữ thời nay gọi là “phương pháp giải độc thông số” cốt để tránh cho các em khỏi bị nghiện kỹ thuật cao.

Xem ra, ngay cả việc làm sao cho các em gỡ bỏ được nạn nghiện ngập vi tính cũng khiến các em bị “khốn đốn khó nguôi ngoai” hoặc có triệu chứng chống cai nghiện như người ghiền rượu và ma túy, vẫn cứ làm. Điều đó cũng có lý, nhất thứ là khi các em bị bủa vây bằng đủ mọi sản phẩm tối tân, cải tiến ngay từ ngày lọt lòng mẹ cho đến lúc lớn khôn. Có trường hợp cha mẹ chữa con khỏi khóc nhè bằng doạ nạt này khác hoặc bắt chúng hành xử như con trẻ thay vì cho chúng đồ chơi hoặc thứ gì đó hấp dẫn để chúng học cách tương tác như người bình thường. Riêng tôi, tôi cho trẻ nghịch ngợm chơi đùa với máy điện thoại mà tôi coi là phưong tiện hữu hiệu nhất. Đúng vậy. Đây là giải pháp dễ thực hiện, lại có lợi lâu dài….

Nói cho cùng, ngày nay không phải trẻ nào lớn lên cũng bị như thế, hoặc cũng cần đến giải pháp trị liệu tương tự. Nhưng làm cha làm mẹ, dứt khoát ta phải quan tâm chuyện này. Và cuối cùng, thì tùy cha mẹ có quyết tâm nuôi dạy con cái theo kiểu quan tâm, thận trọng hay không mà thôi. Từ đó, sẽ có phương cách riêng thích hợp cho con mình. (X. Tamara Rajakariar, Therapy for iPad-addicted toddlers, MercatorNet 25/4/2013)

            Với bậc cha mẹ sống ở nước ngoài, có lẽ và có thể vẫn suy nghĩ như thế. Thế nhưng, cũng có thể có các bậc làm ch làm mẹ, ở đâu đó, thấy sự việc gây nguy hiểm cho con/cháu còn nhỏ, lại sẽ đổ lỗi cho rằng: vì nhà đó cứ để con trẻ của họ tự do quá trớn, nên mới thế.

            Rất nhiều lần, đấng thánh hiền nhà Đạo lại cũng bảo:

            “Chính để ta tự do

            mà Đức Kitô đã giải phóng ta.

            Vậy hãy đứng vững đừng để cho anh em

            lại bị quàng ách nô lệ, một lần nữa.”

            (Gal 5: 1)

            Thật sự thì, sống tự do không có nghĩa là lẩn tránh thực tại ở đời, nhiều cạm bẫy. Nhưng là can đảm mà giáp mặt. Sống tự do, không phải là cứ đổ lỗi cho ai khác, dù ai đó có là vật chất kỹ thuật, hay người sáng chế ra nó. Sống tự do con cái Chúa, còn là: nhất quyết không đeo bám, nghiện ngập, tùy thuộc vào của cải vật chất, hời hợt chóng qua.

            Sống tự do đích thực, là chỉ muốn mọi sự trong đời trở nên tốt đẹp, luôn cải tiến. Sống tự do như thế, tức: biết quan tâm đến mình, đến người; dù người đó còn trẻ. Dù, mọi thứ rất dễ kiếm, dễ sử dụng và không có ai ngăn chặn hoặc kiểm soát.

            Sống tự do con cái Chúa, còn là san sẻ cho nhau những điều tốt đẹp. San sẻ kiến thức mới. Sẻ san các bí kíp giải quyết mọi việc trong đời. Chí ít, là tiếp tay giải quyết chuyện của người nhiều hơn chuyện của riêng mình và nhà mình.  

            Cuối cùng ra, sống tự do là sống đúng cung cách nhưng không chấp nhận thứ “thần tượng” nào dù tinh vi, tân tiến, hấp dẫn. Cuối cùng thì, sống tự do thời đại hiện đại, còn là sống thanh thản nhưng không tùy thuộc vào mọi thứ dù thứ ấy có là thần tượng hoặc tượng thần theo nghĩa nào đó, rất khó biết. Chung cuộc thì, sống có tự do là sống như đấng bậc nhân hiền xưa nay vẫn từng khuyễn:     

            “Anh chị em được gọi để sống tự do.

            Nhưng, đừng lấy nê tự do để sống theo xác thịt.

            Trái lại, hãy lấy lòng mến mà phục vụ nhau.”

            (thư Galát 5: 13)

           

            Tắt một điều, sống ở đời, có tự do thởi hiện đại, là: sống ung dung, an nhàn tự tại vì có Chúa, có Cha, có Thần Khí giúp ta luôn biết quan tâm cẩn thận cả trong cách ăn cách nói, cách hành xử cho đúng qui cách của “con cái Chúa”. Cũng phần nào tương tự như truyện kể nhè nhẹ ở bên dưới, để nhớ mãi:

            “Có lần giận con quá sức vì nó là nít ranh mà đã dối cha/dối mẹ, tôi đã quá to vào mặt nó:

            -Mày là đưa nói láo. Không còn ai trong nhà này thương yêu gì mày nữa.

            Thằng bé mếu máo trẻ lời:

            -Mẹ cứ đánh con cho nhừ tử, con cũng chấp nhận, nhưng đừng gọi con là mày!

Tôi giật mình tự nghĩ: con mình nó sinh ra và lớn lên ở nước ngoài, tiếng Việt không giỏi nhưng sao nó lại hiểu được chữ “mày/tao” đến như thế. Tôi lấy làm xấu hổ vô cùng, bèn tự hẹn: từ nay nhất quyết sẽ không xưng hô với con cái là “mày/tao”, dù có giận cách nào đi nữa. Và, tôi cũng tự nhủ: nếu có quyền để lập nên hàn-lâm viện, tôi sẽ đề nghị với ban giám đốc hoặc những người có quyền quyết định, là: hãy gạt bỏ tiếng mày/tao trong từ điển tiếng Việt, cho giản tiện.”

            Đề nghị của người kể, xem ra cũng không dễ. Dễ nhất, có lẽ là cách tôi và bạn ta cứ bắt đầu hành xử như người có trách nhiệm. Cả trong chuyện xưng hô lẫn chuyện tìm phương án giải quyết cho êm đẹp sự việc con còn nhỏ nhưng đã nghiện ngập kỹ thuật cao, rất vi tính.

            Quyết tâm thế rồi, tôi và bạn sẽ hiên ngang cất tiếng lên mà hát lời ca vui, rằng:

“Hát lên soi hạnh phúc trên tháng ngày đã qua.
Em nhìn thấy chút gì?
Có phải chăng rạn vỡ trong tâm hồn chúng ta
thôi còn ngấn lệ này với một chút nhạc buồn?
Hát lên cho đời sống vơi đi niềm đớn đau.”       

(Từ Công Phụng – bđd)

            Như thế nghĩa là: đời sống của bạn hoặc của tôi có thế nào đi nữa. Dù, con tôi hoặc con của bạn có ra sao đi nữa hãy cứ “hát lên cho đời sống vơi đi niềm đớn đau”, âu sầu, ai oán.

            Trần Ngọc Mười Hai

            Và những tháng ngày cuộc đời       

            ngập tràn những vấn đề truyền thông, vi tính

            nhưng vẫn mặc

để rồi sẽ hát lên cho đời vơi đi niềm đớn đau

mà vui sống.