Chuyện Phiếm

“Rồi đây, dù lạc ngàn nơi, ta hướng về chốn xa vời,”

2012-02-11T05:00:00.000+11:00

Chuyện Phiếm đọc trong tuần Thứ 7 Mùa thường niên năm B 19.02.2012

“Rồi đây, dù lạc ngàn nơi, ta hướng về chốn xa vời,”

Tìm mộng xưa lãng quên tháng ngày tàn phai,

Nghẹn ngào thương nhớ em, Hà Nội ơi”

(Vũ Thành – Giấc Mơ Hồi Hương)

(1Th 2: 12)

Còn nhớ có lần, trong một buổi “Hát Cho Nhau Nghe” rất bỏ túi, bần đạo đã cả gan buột miệng phê một lời, rồi lại hối. Số là, buổi hôm ấy, khi thấy quá nhiều “hát sĩ” chọn các bài nói về Hà Nội, có bạn đưa ra câu hỏi: “Sao ai cũng thích hát mấy bài về Hà Nội quá vậy?” Thấy chẳng có ai trả lời/trả lãi cho huề vốn, bần đạo bèn thưa: “Hà Nội là nơi cha sinh mẹ đẻ ra tôi!”

Dạo gần đây, nhân chuyến ra đi về miến quá khứ, rất lữ thứ với tương lai mai ngày, bần đạo cứ thấy hối vì câu nói “cường điệu” chẳng ra làm sao ấy. Càng hối hận hơn, khi nghe lại nhạc bản trích ở trên, có đoạn hát:

“Lìa xa, thành đô yêu dấu, một sớm khi heo may về,

Lòng khách tha hương, vương sầu thương.

Nhìn “em” mờ trong mây khói, bước đi chưa nỡ rời

Lệ sầu tràn mi, đượm men cay đắng biệt ly…”

(Vũ Thành – bđd)

Vẫn biết rằng, lời nhạc ghi trên là tâm tình người nghệ sĩ xa quê nay mơ giấc hồi hương/hồi hướng, với quê nhà. Nhưng, với bần đạo, đây là cơ hội để tưởng nghĩ về đề tài khá ray rứt, cũng nóng bỏng như “hồi hướng”.

Nói ray rứt, là để kể về câu chuyện vỏn vẹn như thế này: hôm ấy, một ngày đầu xuân năm 2012 anh bạn thành viên của nhóm “Nhớ Bạn Nghèo” ở Sydney đến với bần đạo bỏ nhỏ một câu mà, theo anh, nhiều linh mục cũng đã trả lời/trả vốn, rất huề vốn. Bần đạo nghe mà thấy run. Vì, vốn giòng hào kiệt như đấng bậc thày cả, tức thày của cả và thiên hạ, mà câu đáp trả của các “đức thày” còn chưa vừa ý, thì bần đạo đây là cái “thá” gì mà dám múa rìu qua mắt thợ. Thôi, sợ lắm người ơi. Chả dám đâu cứ cho em xin, em xin hai chữ bình yên là tốt nhất! Nhưng, vì chỗ thân tình, nên bạn bè vẫn cứ hỏi để anh em mình cùng học. Học chưa tỏ, sẽ lại đi hỏi đấng bậc khác, ở nhiều nơi.

Câu hỏi của người bạn đạo rất anh em, vỏn vẹn có thế này: “Kinh thánh kể truyện ‘Người Đàn Bà Ngoại Tình’ có chỗ nói: “Đức Giêsu cúi xuống lấy ngón tay viết trên đất (Ga 8: 6)” Ngài viết gì thế?”

Như mọi lần, mỗi khi “bị” tra vấn về triết/thần hoặc Kinh Sách, bần đạo thấy mình tài hèn sức mọn, bởi kiến thức rất có hạn, vẫn thường lảng sang chuyện khác, những thơ văn/âm nhạc, để ê a ba ca từ chẳng ăn nhập gì đến vấn đề, dễ bề hát:

“Ta nhớ thấy em một chiều chớm thu,

Dáng yêu kiều của ngày đã qua,

Thướt tha bên hồ liễu thu.

Lắng tiếng tiêu buồn của ngàn phím tơ

Thiết tha thề ước…

mối duyên hờ, đã phai mờ, trong bóng đêm mơ hồ.”

(Vũ Thành – bđd)

Hôm ấy, bần đạo nghêu ngao thầm hát xong, ra như được thần hứng bèn tỏ bày cùng bạn đạo, rằng: “Câu bạn hỏi, tớ đây nghe quen quen, hình như có ai đó cũng hỏi tôi một điều như thế. Để trả lời, có học giả nọ cho rằng khi ấy Chúa viết là viết đôi hàng chữ qui về Cựu Ước, có thế thôi. Bởi, đấng bậc Do thái giáo thời bấy giờ ưu tư nhiều đến Lời Chúa, trong Cựu Ước. Còn, hỏi rằng hàng chữ ấy nói lên điều gì? thì có là tông đồ hay thánh sử cũng chẳng thông!” Bạn đạo nghe xong, cũng lại bảo: câu trả đáp của bần đạo cũng quen quen, nghe rất huề vốn.

Nay nghĩ lại, thấy bần đạo can đảm đến là thế. Cũng may, đó mới chỉ lập lại ý tưởng của học giả nào thôi, chứ cứ mà bảo: “theo tôi trộm nghĩ hay gì đó…” thì chắc cũng chẳng còn sống sót đến hôm nay, vì búa bổ lên đầu, từ muôn phía rồi.

Và hôm nay, chợt gặp lại giòng chảy những han hỏi bảo rằng: “Là dân đi Đạo, dù bậc thày rất tiếng tăm, hỏi rằng những ai được phép nói năng hoặc giảng giải về Kinh Sách? Chí ít là đoạn kinh chương sách khá khó ở Tin Mừng. Ta nghĩ thế nào về chuyện này?”

Và, khi đã hỏi, hẳn người nghe hay người hỏi đều cùng nhau tìm kiếm câu trả đáp cho đúng đắn. Bần đạo đây, là giáo dân bình thường, nên thấy mình hơi bị chậm. Có lẽ vì thế nên bầu bạn mới thương bần đạo đề nghị bần đạo hãy hướng về Lời Chúa thân thương đầy lời khuyên răn, rất ý nghĩa. Khuyên những ý từ, rất như sau:

“Về phần chúng tôi,

chúng tôi không ngừng tạ ơn Thiên Chúa,

vì khi chúng tôi nói cho anh em nghe lời Thiên Chúa,

anh em đón nhận, không như lời người phàm,

nhưng như lời Thiên Chúa, đúng theo bản tính của lời ấy.

Lời tác động nơi anh em là tín hữu.”

(1Th 2: 13)

“Đón nhận Lời”, với tư cách là tín hữu, hẳn ai cũng đều thế. Cũng đón và nhận trong tư thế của người con, như con người bình thường. Đón nhận rồi, còn để Lời hoạt động nơi bản thân mình. Sáng soi hồn mình theo cảm nghiệm của mỗi người.

Thế nên, hãy thử xem người người hiểu biết và tiếp cận Lời ra sao. Người người hôm nay, đâu cứ tự cho là đấng bậc rồi nghĩ rằng mình có đặc quyền để tuyên bố, nói năng. Mà, hãy cứ đón nhận, sẽ thấy uy lực của Lời hoạt động nơi mình. Đón và nhận đề tài xem ra cũng rất dài, nhưng vẫn lắng tai nghe, rồi ra người người sẽ có đôi giòng chảy để ta suy, như lời bàn của đấng bậc những tên cùng tuổi nghe rất quen, như sau:

“Ngay từ thế kỷ đầu, các thánh Tổ phụ Giáo hội và đấng bậc viết nhiều bản văn phẩm bình Lời Chúa. Cứ sự thường, vẫn có đôi ba ý kiến khác biệt về ý nghĩa một vài chương đoạn trong Sách thánh. Nhưng, tựu trung vẫn có sự đồng thuận trải dài trên toàn bộ Sách thánh. Các lời bình cuối cùng đúc kết thành những gì mà ngày nay ta gọi là Thánh Truyền.

Một mặt, Thánh Truyền vốn phản ánh sinh hoạt của Giáo hội tiên khởi luôn tin tưởng và thực hành, như một luật chung. Đồng thời, Thánh Truyền cũng giúp đúc kết các lời bình ấy thành suy tư thực tiễn của Hội thánh. Bởi, một khi Chúa Thánh Thần đã gợi hứng cho các thánh viết lên Kinh Sách thế nào, thì Ngài cũng hoạt động để tiếp tục hướng dẫn tạo nên Thánh Truyền sống động này.

Trong chiều hướng đó, Công đồng Triđentinô đã ra huấn thị ngăn cấm việc tự tiện chú giải Kinh thánh chống sự đồng thuận có từ thời các thánh Tổ Phụ. Riêng, Đức Giáo Hoàng Lêô thứ 13 cũng đã viết tông huấn nhan đề “Thiên Chúa Quan Phòng” vào năm 1873, nói rằng: “Các thánh Tổ Phụ có quyền tối hậu khi giải thích bất cứ chương đoạn nào trong Kinh thánh. Khi làm thế, các ngài đều theo cung cách thống nhất hầu duy trì giáo huấn niềm tin đi đạo.” (x. Tông Huấn Providentissimus Deus câu 1944)

Lý do của việc đó, là bởi Kinh thánh viết cho Hội thánh để dùng trong thánh hội, nên ta chỉ được phép diễn giải những điều viết trong đó theo cách đúng đắn trong niềm tin của toàn thể thánh hội. Chính vì thế, Đức Giáo Hoàng Bêneđíchtô 16 có viết thêm đôi điều khích lệ dân con qua tông thư “Lời Chúa” năm 2010, như sau:

“Thánh Giê-rô-ni-mô xưa từng nhắc ta không nên đọc Sách thánh riêng một mình. Bởi, thực trạng là có quá nhiều chiều hướng chống đối thường hay sai phạm, ngộ nhận. Kinh Thánh là Sách được người của Chúa viết cho Dân Ngài, có sự gợi hứng của Chúa Thánh Thần. Chỉ khi nào ta hiệp thông với Dân Con Chúa ta mới có thể cùng mọi người đi vào tâm can sự thật Chúa muốn chuyển cho ta, mà thôi”. (x. Tông Huấn đã trích dẫn đoạn 30).

Xem thế thì, Hội thánh đặt nền tảng giáo huấn của Kinh thánh và Thánh Truyền là cơ quan duy nhất có thẩm quyền cắt nghĩa Kinh thánh mà thôi. Mọi chú giải hoặc cắt nghĩa xảy đến hôm nay, đều phải nhất quán với giáo huấn của Hội thánh và không bao giờ được phép đi ngược lại giáo huấn ấy.” (x.Lm John Flader, Question Time, The Catholic Weekly 22/1/12 t. 10)

Trong khi đó, Lm Nguyễn Đức Vinh Sanh khi viết suy niệm Lời Chúa vào mỗi tuần, khi bàn về câu Kinh Thánh nói: ”Con Người không có chỗ tựa đầu”, có lời bàn như sau:

“Đọc Tin Mừng về nơi ăn chốn ở của Đức Chúa, có lẽ cũng nên thận trọng đừng đem ý niệm tài sản/sở hữu ra khỏi nhận thức về gia đình đông con vẫn thấy ở Trung Đông, vào thời đó.” (x. www.suyniemloingai.blogspot.com CN thứ Tư thường niên năm B 29.01.2012)

Với Gs Robin R. Meyers, trong cuốn “Cứu Đức Giêsu Khỏi Giáo Hội: Làm Sao Ngưng Việc Phụng Thờ Đức Chúa nhưng Hãy Bắt Đầu Theo Chân Ngài”, lại đã viết:

“Cầu mong sao tất cả những ai đang làm việc trong các ngành nghề dễ ngộ nhận, hiểm nguy và cao cả được khích lệ gợi hứng để xác định rằng tâm can và đầu óc con người là đối tác đồng đều, khi tin tưởng. Sợ rằng hội thánh lại sẽ tạo nhiều mảnh vụn bảo tàng viện trong đó hàng giáo sĩ biến thành biếm hoạ hiền lành nhưng ngộ nghĩnh, tức cười. Một lần nữa, ta nên cống hiến chính mình để đáp ứng lời mời gọi từ nơi hoang dã. Đó là nơi kéo ta ra khỏi đời sống dễ chịu mà đi vào ngành nào khả dĩ chỉ nói sự thật là thành phần của công việc diễn giải. Và, cũng cầu mong sao ta không còn sợ ai và tín điều gì hiệp lực với tính nhút nhát của con người. Cũng cầu sao cho ta khích lệ và yểm trợ nhau trong quyết tâm với Đạo giáo có trách nhiệm về Lời Chúa, thật thà với trí tuệ, toại nguyện về cảm xúc và quan tâm đến xã hội.” (x. Ms Robin R. Meyers, Saving Jesus from The Church: How to Stop Worshipping Christ and Start Following Jesus, HarperCollins New York 2009, Lời Nói Đầu)

Với Gm John Shelby Spong thì lại khác. Tuy không là Giáo sư Triết/Tthần như Robin R. Meyers, Gm John S. Spong vẫn có tư cách và kinh nghiệm mục vụ cũng từng giảng dạy rất nhiều ngày để có thể tuyên bố:

“Tôi nâng kính Sách Thánh trước mặt mọi người cố tìm xem có ai gan dạ đủ để giải thoát Thánh Kinh khỏi mọi khuôn phép từ chủ thuyết quyết diễn giải Kinh Sách theo nghĩa đen đến mức độ như người không hồn. Đồng thời, quyết biểu thị Kinh Sách của Chúa như tài liệu quý giá sâu sắc, vẫn phù hợp với con người hôm nay cả về uy lực lẫn tính xác thực.” (x. Gm John Shelby Spong, Rescuing the Bible from the Fundamentalists, HarperCollins Publishers New York 1991)

Về lập trường chú giải Kinh Sách của tác giả John S. Spong khi khuyên can mọi người hãy cứu lấy Sách thánh, báo New York Times, còn viết thêm đôi điều để thăng hoa tiến cử:

“Cuốn sách bán rất chạy đầy khiêu khích của vị Giám mục mà tên tuổi và tiếng tăm của ông từng gây tranh cãi, cho người đọc thấy rằng: thông thường, nhiều người vẫn cứ giải thích Kinh Thánh theo nghĩa đen cốt duy trì tình trạng nô lệ, hoặc nhằm cấm cản việc ra sách giáo khoa, hoặc chối bỏ quyền của người đồng tính, đồng thời còn hạ thấp giá trị phụ nữ, và để biện minh cho cuộc chiến lẫn hận thù hận. Gm John S. Spong đã kết hợp sự uyên bác của Kinh Thánh với nền khoa học hiện đại, với lòng yêu thương đậm sâu tôn kính Thánh Kinh, ngõ hầu nâng cao Kinh thánh đem Kinh thánh ra khỏi thành kiến cũng như tính thiên vị khỏi các thời kỳ văn hoá đã qua. Bằng vào tài năng nổ, trực tính và lòng xót thương, Gm John S. Spong đã giải thoát sứ điệp hy vọng của Thánh Kinh cho mọi dân tộc.” (New York Times-sđd bìa 4)

Trong khi đó, nhóm phê bình sách Booklist ở Mỹ cũng đề cập đến lập trường của Gm John S. Spong về quyền tiếp cận Kinh thánh:

“Giám mục John Spong muốn đưa Kinh Thánh về với thế kỷ thứ 20 bằng việc tập trung vào sự thật miên trường của Kinh Sách hơn vào những sai sót mang tính lịch sử, triết thuyết hoặc khoa học vốn tạo ra một vài trừ hao thường xảy đến. Tác giả John S. Spong đưa ra những ý tưởng hấp dẫn có suy tư rất kỹ và ông từng muốn người người trở về với Thánh Kinh.”

Về với vấn nạn ghi trên, đấng bậc vị vọng thuộc tuần báo Công giáo Sydney, lại đã ghi:

“Ngoài việc đưa ra giáo huấn thông thường dựa trên Kinh Sách, Hội Thánh cũng cho phép mọi người có được diễn giải đích thực về chương đoạn đặc biệt nào đó, ngõ hầu đáp trả một số câu hỏi hoặc vấn đề còn trong vòng tranh cãi, dù việc này xảy ra cũng không thường. Chẳng hạn như, Công Đồng Triđentinô định nghĩa Lời Chúa nơi câu nói: “Này là Mình Ta”, là có ý xác nhận sự Hiện Hữu Đích Thực của Đức Kitô trong Thánh Thể.” (x. Tông thư đã dẫn câu 874 và thư thánh Giacôbê Gb 5: 14 về truyền bá Bí tích Xức dầu.” (x. Tông Thư đã dẫn câu 908)

Về với lời bàn rất “Mao tôn Cương”, bần đạo đây chỉ biết hương mắt hoặc vểnh tai ra mà nghe hoặc chọn lựa thái độ rất “nhu” chứ không “cương” bậy, kẻo ăn gậy. Vì tài sức quá non yếu biết gì mà thưa thốt, nên chỉ dựa cột rồi lang thang trên trang mạng cùng điện thư, bỗng gặp bạn bè gửi cho truyện kể để minh hoạ cho lời bàn, tuy không liên quan đến đề tài được kể, nhưng cũng đủ để bần đạo mời tôi/mời bạn, ta suy tư về kho tàng quý giá, đáng trân trọng.

Truyện kể, rất như sau:

Thời buổi này có cái gì mà không hạ giá nhỉ? Sách vở, quần áo, đồ điện tử v...v... mọi thứ đều hạ giá tuốt tuồn tuột!

Tôi cầm mảnh bằng đại học cạy cục mãi vẫn chưa tìm được việc làm, bèn bắt chước nhiều người cũng nhào ra vỉa hè bán sách đại hạ giá. Từ Victor Hugo, Lev Tolstoy, Rabinadath Tagore, Dostoievski... đến Khái Hưng, Ngô Tất Tố, Vũ Trọng Phụng... thảy đều bị “hạ” nằm la liệt. Lắm lúc ngồi chồm hổm nhìn xuống các tên tuổi từng “vang bóng một thời”, tôi thầm hỏi:

-Nên cười hay nên khóc, thưa chư liệt vị?

Cách đây ít lâu, có một lão ông dáng hình tiều tụy mang đến bán hai pho sách dày. Một, là “Hán Việt Từ Điển” của Đào Duy Anh do Khai Trí tái bản. Cuốn kia là “Petit Larousse Illustré” in tại Paris năm 1973. Sách còn tươm lắm, hẳn chủ nhân đã xài rất kỹ. Thấy giá rẻ, tôi mua ngay. Ấn bản này, mà gặp khách hiểu biết, bán cũng được lời. Ngoài bìa và ở một số trang ruột mỗi cuốn, đều in dấu son hình ellipse: “Bibliothèque - Đô Bi - Professeur”. À, té ra ông lão vốn từng là giáo chức. Thảo nào!

Cất tiền vào ví rồi mà lão ông cứ dùng dằng nuối tiếc, ngoảnh lại nhìn những tài liệu - di sản phải đứt ruột mà bán đi. Ngoái cổ mãi mấy lần ông mới dắt chiếc xe đạp cà tàng đạp đi. Mắt ông đỏ hoe. Lòng tôi chợt se lại!

Chiều 25 Tết. Ngồi cạnh các danh tác tôi vẫn lim dim, thấp thỏm, ngồi chồm hổm chờ khách mua. Qua đường chẳng ai thấy, lá vàng rơi trên giấy. Sài Gòn chả có mưa bụi cho đủ khổ thơ Vũ Đình Liên. Nhưng bụi đường thì có đủ: đủ khổ thứ dân lê lết vệ đường như tôi.

-Anh mua bánh bò, bánh tiêu không anh? Một chị hàng rong đến mời. Tôi lắc đầu nguầy nguậy. Bỗng chị sững người chăm chú nhìn vào hai bộ sách. Ngồi thụp xuống, Chị đặt sề bánh bên cạnh, cầm hết cuốn này đến cuốn kia cứ lật lật, rồi lật lật. Xong, chị hỏi giá cả của hai cuốn. Nghe nói giá xong, chị ngần ngừ một lúc, rồi hỏi:

-Anh có bán... trả góp không?

-Trời đất ơi! Người ta bán trả góp đủ thứ, chứ sách vở đại hạ giá ai đời lại bán trả góp bao giờ? Vả lại, tôi nào biết chị là ai, ở đâu đâu?

-Tôi cần mua cả hai - chị nói tiếp - xin anh giữ, đừng bán cho người khác. Khi nào góp tiền đủ, tôi sẽ quay đến lấy trọn. Anh thông cảm làm ơn giúp tôi với. Thấy lạ, tôi bèn hỏi chuyện mới vỡ lẽ. Đô Bi chính là thầy cũ của chị. Chị Tám (tên chị) bất chợt nhìn thấy dấu son quen thuộc, hiểu ra hoàn cảnh thầy cũ của mình, bèn nảy ý chuộc lại để tặng cho người mình từng thọ giáo. Song, bán bánh bò bánh tiêu nào được bao nhiêu, lại phải nuôi con nhỏ, tiền đào đâu ra để mua một lần, nên chị mới xin mua trả góp. Tôi cảm động quá, trao tay cho chị Tám và nói:

-Chị cầm lấy, kịp làm quà Tết cho thầy. Tôi chỉ xin lại đúng số vốn thôi.

-Nhưng...

-Đừng ngại, chị trả dần sau này cũng được. Chị mừng rỡ, cuống quít trả tôi một ít tiền.

-Chao ôi, quý hóa quá! Cảm ơn... cảm ơn... anh nhá!

Ngày mai lại, chị Tám trả tiếp số tiền cho tôi, rồi kể:

-Tình cảnh của thầy Bi tôi thảm thiết lắm... Gần Tết, cô lại ngã bệnh... Nhìn thầy nhận lại sách, thấy mà phát tội!... Thầy cũ trò xưa khóc, khóc mãi!

Nghe kể, tôi bỗng muốn nhảy cỡn lên và thét: “Hỡi ông Victor, ông Lev, ông Dostoievski... ơi! Ông Khái Hưng, Vũ Trọng Phụng cùng ông Ngô... ơi! Có những thứ người ta không thể hạ giá được! Có những người tuy vô danh tiểu tốt nhưng các ông và tôi cũng không thể hạ giá những kiệt tác của họ được, là ‘Tấm lòng’ của họ, các ông có biết không?”

Thật rất đúng. Lòng người, ai nào dám hạ thấp. Nhất là tấm lòng đó là của chị Tám, người học trò đối với thày cũ. Cũng hệt như thế, lòng người con ở đời đối với đại tác phẩm là Kinh Sách gồm Lời Vàng của Đức Chúa, làm sao dám hạ thấp hoặc coi thường, dù có ai đó sử dụng trăm phương ngàn kế để phân tách, lý giải!

Thế nên, cũng đề nghị với bạn và với tôi, đôi điều rằng: nếu ở vào giây phút khó xử hoặc tình trạng ắc tách đến mấy đi nữa, thì hãy cứ thầm lặng nguyện cầu cho thật lâu, rồi ra cũng sẽ được ánh sáng ở cuối đường hầm như sau. Như sau, là cuối cùng gặp được bạn hiền có lời thơ ăn ý, vẫn hát rằng:

“Mặc lấy Đức Kitô, Khuôn Mặt thật hiền hoà,

Mặc lấy Đức Kitô, Tấm Lòng luôn thiết tha.

Mặc lấy Đức Kitô, Môi Miệng Lời thật thà,

Mặc lấy Đức Kitô, nguyễn vâng phục theo Cha.”

Cuộc sống kiếp lữ khách, lộ trình xa ôi thật xa,

Dọc đường nguy nan phong ba, đơn độc đấu tranh nghiệt ngã,

Kìa bỗng Ngài tiến đến, nhẹ cầm tay nâng mình lên,

Ủi an như mẹ hiền, chính Ngài Chúa Bình Yên…”

(Tiến Lộc/Quang Uy – Trường Ca Đức Kitô)

Quả là, Trường ca ấy/Kinh sách này vẫn là lời ca tung hô Đức Chúa rất Bình Yên. Đức Chúa, vẫn ủi an người đơn độc đang “đấu tranh nghiệt ngã”, hoặc “gặp nguy nan phong ba” trong tiến trình tìm hiểu sự việc diễn tiến nơi Kinh Sách, vẫn cứ nghĩ và cứ hiểu từng chữ trong Sách ấy, theo nghĩa rất đen, của lịch sử.

Vì thế nên, khi ngâm nga lời ca nhẹ nơi Trường Ca Đức Kitô rồi, bần đạo bèn tự hứa với lòng mình rằng: nếu gặp lại thành viên nhóm “Nhớ Bạn Nghèo” ở Sydney, nguyện sẽ nhắn với bạn rằng: nếu thấy thánh Gioan nói “Chúa viết viết trên cát…” bạn cũng đừng tìm xem Ngài viết những gì, mà chỉ nên hiểu xem thánh sử muốn nói điều gì khi viết lên câu ấy.

Nhắn bạn rồi, bần đạo sẽ lại cứ như thế tiếp tục hát khúc “Trường Ca” như sau:

“Gặp gỡ Đức Kitô, biến đổi cuộc đời mình.

Gặp gỡ Đức Kitô, đón nhận ơn tái sinh.

Gặp gỡ Đức Kitô, chân thành mình gặp mình,

Gặp gỡ Đức Kitô, nảy sinh tình đệ huynh…”

Hát câu ca này rồi, chắc chắn bạn và tôi, ta sẽ lại lên đường mà tìm kiếm. Để rồi sẽ còn gặp chính Đức Kitô, không chỉ nơi Kinh và Sách mà thôi, nhưng còn ở hết mọi người. Trong đời.

Trần Ngọc Mười Hai

Còn viết và lách là còn gặp

không chỉ mỗi Con Người ở đời,

mà cả những người con của Chúa,

dẫy đầy khắp mọi nơi.

Vào mọi thời.

“Trong cơn gọi hồn đời nghe xa xôi lắm,

2012-02-04T05:00:00.000+11:00

Chuyện Phiếm đọc trong tuần Thứ 6 Mùa thường niên năm B 12.02.2012

“Trong cơn gọi hồn đời nghe xa xôi lắm,

Gót chân đi chưa mòn đường tin nay đã phai dần.”

(Lê Hựu Hà – Liên Khúc Mùa Đông)

(2Ph 3: 17-18)

Mỗi lần đi xa, là bần đạo thường hay về chốn đồng xanh cỏ nội để huớng mắt nhìn về cõi vắng xa, mà ngẫm xem “đường tin” của mình có “phai dần”, chăng. Bảo rằng, đây là thói tật không hay lắm, cũng không sai. Nhưng không làm thế, e rằng lòng mình lại cứ hát thêm những “lời buồn”, như sau:

“Trong quan tài buồn, hồn nghe thêm trống vắng,

Tóc chưa xanh một lần nhưng tim nghe đã thương thầm.

Trong cơn gọi hồn đời nghe xa xôi lắm,

Gót chân đi chưa mòn đường tin nay đã phai dần.”

(Lê Hựu Hà – bđd)

Thật ra, thì lòng dạ bần đạo không đến nỗi như ca từ bài hát của nghệ sĩ trẻ như đã “khớp”. Khớp cuộc tình nào đó, nên phải “hét” lên những lời như sau:

“Nước mắt ấy đã lau khô rồi,

Đôi môi ấy đã quen tiếng cười.

Cuộc tình lỡ đã phai nhạt rồi,

Người tình cũ, đã xa ta rồi.”

(Lê Hựu Hà – bđd)

Nghệ sĩ đời, mỗi chuyện để mất đi “người tình cũ”; hoặc: “người tình (ấy) đã xa ta rồi”, đều thế cả. Kẻ tin Đạo, lại vẫn gọn gàng hai chữ “tin” - “yêu”, thật da diết. Không tin hoặc không yêu, lại sẽ được coi như điều mà ca từ người sĩ trẻ nay vẫn hát:

“Tiếc nhớ mấy cũng thêm thừa,

Yêu đương biết nói sao cho vừa,

Cuộc tình đủ để em vui đùa,

Đọa đày đoá, giờ đã đến mùa…”

(Lê Hựu Hà – bđd)

Phải nói thêm, rằng: bần đạo nay vẫn có thói tục và thói tật không hay khác, đó là: cứ trích dẫn trong bài phiếm mình viết, những lời ca nghe qua khá “đoạ đày”, “tiếc nhớ”, với yêu đương. Gọi đó là thói tật hay thói tục, để nói lên rằng thói quen ấy bần đạo chỉ mới có, dạo gần đây thôi. Nên, mới đặt tên cho nó là phiếm Đạo, lạo xạo chuyện đời, rất tản mạn. Tản và mạn, để rồi lại lân la chuyện của người đời những yêu đương tình Chúa, rất vui tươi.

Vui chuyện yêu đương và đương yêu, để cùng nghệ sĩ trẻ sang cung điệu vui như sau:

“Tôi chia em trọn kho tàng,

Tôi chia anh trọn kho tàng.

Mình quý mến nhau là xâu chuỗi màu,

Cùng tin yêu thương là châu báu…

Yêu thương đây là môi cười,

Tôi xin chia phần cho người,

Từng ánh mắt vui từng câu ấm lòng

Từng câu yêu thương hằn trên môi.”

(Lê Hựu Hà – bđd)

Hôm nay, bần đạo lại một lần nữa, dám nói lên lời bảo rằng sẽ “chia nhau trọn kho tàng”, rất béo bở/để đời, đó là: tình Chúa với đời. Tình ấy, bần đạo vẫn kiếm tìm đây đó để sẻ san cho đúng phép, đúng thời rồi mới thôi.

Và mai đây, bần đạo lại sẽ tiếp tục san sẻ ý tứ và ý từ của bạn bè gần xa, có những ưu tư han hỏi rất ý lực, là đoạn thư gửi đấng bậc chủ lực ở báo đạo Sydney ra mỗi tuần, rằng:

“Thưa, chả giấu gì cha, con là thừa tác viên Thánh thể khá đặc biệt ở chỗ: vốn liếng đạo đức tuy không nhiều, nhưng con có kinh nghiệm khá dồi dào về thực thi sứ vụ thừa tác với bà con trong xứ đạo ở đây. Kinh nghiệm của con, là: nhận xét khá lạ rút từ khi trao Mình Chúa cho các tín hữu trẻ người Việt mình. Ý con muối nói, là: nhiều lần trao Mình Chúa con xướng câu “Mình Thánh Chúa Kitô”, thấy nhiều cô thay vì thưa “Amen”, lại cứ đáp: “Cho em xin!” hoặc: “Mô Phật!” (có lẽ cô là Phật tử thuần thành vừa trở lại Đạo chăng?) Nhưng câu hỏi hôm nay con đặt ra là: khi trao Mình Chúa cho người trong xứ, con biết có người từng ăn ở với bạn đời khác phái khá rối rắm như các anh chị không có phép cưới mà vẫn ngang nhiên lên rước lễ. Trong những trường hợp như thế, là thừa tác viên Thánh thể, cha bảo con phải làm gì? Cứ trao cho họ, như không biết chuyện hay sao? Xin cha thêm lời chỉ giáo để con bớt áy náy. Con nguyện cảm tạ ơn cha khuyên dạy.” (Lại một câu hỏi của tín hữu chẳng đề tên cùng tuổi)

Lại nói thêm ở đây, là: bần đạo trích và dịch câu chuyện ở trên, chỉ để tải thông tin hữu ích cho bạn nào biết không nhiều về luật đạo cũng như giáo lý Hội thánh, có từ ngàn xưa đến bây giờ. Sở dĩ phải rào đón như thế để mọi người yên tâm. Bần đạo nay dám xin bầu bạn đọc tiếp lời đáp trả của đấng bậc ở Sydney, như sau:

“Phải thú thật, đây là vấn đề khá tế nhị khi đưa ra câu trả lời thoả đáng. Vì tính cách tế nhị, nên xin đi thẳng vào vấn đề bằng câu hỏi: Ai là người không nên rước Chúa, đây?

Để trả lời, luật Hội thánh có đoạn viết rất rõ: “Ai bị “dứt phép thông công” hoặc biết rõ luật cấm áp đặt cho mình nhưng vẫn cứng đầu sống trong tình trạng mắc tội trọng rất nặng, đều không được phép rước Chúa.” (x. Giáo luật số 915)

Giáo luật còn nhấn mạnh: “Những người cố tình phạm lỗi như thế” gồm cả người mà anh/chị ghi nói trong câu hỏi vừa đặt ra. Chẳng hạn, những người ăn ở với nhau trong tình trạng mà luật đời gọi là “không chính thức”, tức không có đám cưới đám hỏi gì đúng phép; hoặc, chỉ làm đám cưới ngoài nhà thờ sau khi đã ly dị một lần rồi, và những người đồng tính luyến ái sống với nhau bất kể luật đạo, vv…

Thêm vào đó, còn có trường hợp: nhiều vị ngoại Đạo, không tính đến các vị theo Chính thống, sống trong tình cảnh nào đó (như có đề cập trong giáo luật số #844) cũng không được phép rước Chúa.

Thừa tác viên Thánh thể trao mình Chúa không tài nào xét đoán chủ quan về lỗi phạm của một ai hết, nếu sự thể là ai đó biết rõ có người sống trong tình trạng rối rắm phản lại luật của Chúa và Giáo Hội Ngài, cũng đủ để phán đoán là mấy người như thế không nên rước Chúa vào lòng. Trong trường này phải làm sao?

Ngày 20 tháng Sáu năm 2000, Hội Đồng Tòa Thánh chuyên về Giáo Luật có đưa ra Phán quyết dạy rằng: ai đã ly dị và tái giá bằng đám cưới ngoài nhà thờ, đều rơi vào luật cấm không được rước Chúa như có nói ở điều 915 trong Giáo luật.

Phán quyết của Hội đồng Tòa thánh còn đề ra tiêu chuẩn giúp thực hiện thủ tục, tức những điều áp dụng cho người được nói đến ở trên. Phán quyết của Hội Đồng trước tiên đề cập đến việc nghiêm cấm những người đang trong tình trạng mắc tội trọng không được rước Chúa “là có từ luật của Chúa và vượt phạm vi các điều luật của Giáo hội.” Như thế có nghĩa: Giáo hội chỉ áp dụng những gì Chúa khuyên dạy thôi.

Phán quyết trên còn tiếp: ngay từ đầu, tín hữu có bổn phận tự kiểm xem mình có tràn đầy ơn Chúa không đã. Mọi người đều tuân giữ điều 916 Giáo luật, có nói: “Ai biết rõ mình đang mắc tội trọng đều không được rước Chúa vào lòng nếu trước đó không đến tòa giải tội để được tha mọi lỗi phạm.”

Nếu người nào rước Chúa dù luật Hội thánh có cấm nhưng không biết, hãy nên đến gặp linh mục để được cắt nghĩa tại sao không nên làm thế: “Thường thì đức khôn ngoan khuyến khích Thừa tác viên Thánh thể tránh từ chối trao Mình Chúa cách công khai, khiến mọi người nhìn thấy. Đấng bậc mục tử cũng nên phấn đấu giải thích cho đương sự hiểu ý nghĩa của luật Đạo, có như thế họ mới hiểu cặn kẽ, mới giữ luật.” (Phán Quyết đoạn #3)

Giả như đương sự được bảo cho biết về luật Đạo, mà vẫn cứ khăng khăng lên rước Chúa thì mục tử “phải chỉ thị cho phó tế hoặc thừa tác viên Thánh thể về cách xử trí trong trường hợp cụ thể.” (Phán Quyết số #3).

Nếu linh mục hoặc các thừa tác viên buộc phải chối từ không cho ai đó rước lễ, cũng nên biết thêm điều mà Phán Quyết trên nói rõ: “Tuy nhiên, trường hợp các biện pháp cẩn trọng khác không thành công hoặc tự mình thấy không thể được, thì thừa tác viên Thánh thể phải từ chối trao Mình Chúa cho người nào công khai không xứng đáng rước Chúa. Nhưng làm gì đi nữa, cũng nên chú ý đến tính bác ái và tìm dịp thuận để giải thích lý do tại sao mình từ chối. Các thừa tác viên phải thẳng thắn, biết rõ giá trị của việc từ chối cách mạnh mẽ như thế là vì lợi ích của Giáo hội và các linh hồn.” (Phán Quyết số 3).

Không cần lý giải dài dòng, ai cũng biết rõ đây là vấn đề tế nhị khó thực hiện suông sẻ. Nhưng vẫn là việc cần thiết hầu duy trì tính nghiêm trang của Bí tích Thánh Thể, sự thánh hóa hôn nhân và tôn trọng mọi người trong cộng đoàn đang phấn đấu sống theo giáo luật bằng một giá khá đắt. Và, những ai không ở trong tình trạng rối rắm vẫn được khuyến khích rước Chúa, bởi làm thế là để tôn trọng giá trị của Bí tích Thánh thể.” (X. Lm John Flader, Question Time, The Catholic Weekly 12/6/2011, tr. 10)

Lý lẽ là như thế. Lề luật là như vậy. Như thế và như vậy, mới trói buộc dân con mọi người vào với thói tục mà người người gọi là “luật chữ Đỏ”, ở phụng vụ. Ở đời người, cũng có luật và có lệ. Nhưng, nào mấy ai bỏ lòng mình để sống vì lề luật. Cho luật lệ. Kể gì lý lẽ. Có chăng họ vẫn sống hết mình đã, lý sự sau. Đó mới là vấn đề. Là, vấn đề của con người và cuộc đời.

Cần nói thêm ở đây, vẫn một điều, là: phàm những chuyện xảy đến với con người, ở đời, mà nếu người người cứ câu nệ vào lề luật hoặc cứ lý sự để sống, thì vị ấy sẽ trở thành các cụ cứ sống trên mây, hay “tháp ngà” của lý lẽ. Nhà Đạo cũng thế, hễ điều gì liên quan đến giáo lý/giáo luật đều là chuyện hệ trọng. Đấng bậc nào cũng thận trọng suy xét, lý giải rồi mới đáp trả. Bằng không, làm sao gọi các cụ là đấng bậc được. Thế nhưng, thực tế ở đời vẫn có những chuyện “tréo cẳng ngỗng” mà người đời thường đặt cho cái tên rất cúng cơm là “những chuyện coi vậy mà không phải vậy. Tệ hơn vậy”. Tức, có những sự việc mà người đời dựa vào đó để sống, không màng lý sự. Càng không phải là lề luật.

Sống Đạo thực tế, là: sống lưu tâm/lưu ý đến thực tế dễ thấy, chứ không chỉ mỗi luật và lệ. Dù luật ấy là luật Đạo hay luật đời. Thực tế cuộc sống hôm nay, người người đều thấy rất nhiều dấu hiệu của sự suy giảm con số những người lui tới tòa giải tội, để xưng thú. Họ còn thấy rõ sự thể khác, là: ở trời Tây hay đây đó, số người dự Tiệc Thánh mỗi tuần nay giảm sút đến mức báo động.

Nhiều người còn tự hỏi: đã gọi là dự Tiệc Thánh mà sao ta không được ăn Mình Chúa, uống máu Chúa, kể cũng lạ! Khác nào được mời dự tiệc sinh nhật của vua quan/lãnh chúa với đại gia, mà chẳng được ăn uống tuỳ thích, mà chỉ ngó nhìn rồi vỗ tay, hầu tiếp hoặc giúp vui cho giới chức tha hồ thưởng lãm.

Hãy suy và cứ tưởng về trường hợp chủ nhà mời người dự tiệc Sinh Nhật hoặc ngân khánh kim khánh, mà lại cứ kiểm xem người đến dự có để bụng rỗng, sạch mọi hoá chất rồi mới cho ngồi vào bàn cụng ly, tiếp gắp món cao lương mỹ vị, chăng? Cả khi chủ nhà tiếp gắp cho thực khách, rồi lại bảo: “Đây là đặc sản quý hiếm, mời anh/mời chị cứ việc xơi!...” Nhưng, bất chợt thấy người được mời tự dưng biến sắc/thất thần vì lý do nào đó, như chưa kịp chuẩn bị cho tình huống được tiếp được gắp, lại thôi sao? Gặp trường hợp ấy, lại cứ bảo: “Biết thế, chẳng mời cho xong”… sao? Trường hợp, có bạn bè/người thân vừa ốm dậy, nghe biết bạn mình lập đám, không mời vẫn cứ đến, thì sao?

Bần đạo vốn dĩ không là đấng bậc, cũng chẳng là gì cả, chỉ lèn quèn “phó thường dân Nam Bộ” hoặc giáo dân hạng thứ, rất một đống, nên không dám bon chen, leng keng sử dụng môi miệng giải đáp gì về triết/thần lẫn giáo luật, mà chỉ dám phiếm và phiếm, thôi. Phiếm loạn “cào cào” để bầu bạn thấy khích lệ mà sưu tra, tìm đến chư vị có trách nhiệm mà hội ý có quyết định riêng, thế thôi.

Minh định thế rồi, nay bần đạo lại sẽ theo thói quen rất thường, là: trở về chốn thư giãn với truyện kể, để thấy được tia ánh loé lên ở cuối đường mòn tìm kiếm, rất nên làm. Dạo gần đây, bần đạo lại về với thói quen hôm trước, rất xa xưa là: tìm chốn vô tư, vô sự mà thư thả để “giãn” với thiên nhiên vạn vật, đã bắt gặp giòng chảy âm nhạc rất “đồng quê” của nghệ sĩ tầm cỡ “thượng thừa” rất Bê-Thô-Ven có giao hưởng khúc “Đồng Quê”, rất số 6.

Nhớ thời còn mãi đũng quần ở trường Dòng, đồng môn/đồng Đạo thấy lời bạt dân gian, viết rằng: “Tác giả Giao Hưởng Khúc số 6 này từng tản bộ nhiều giờ trong rừng hoặc công viên cạnh thành Vienne vui hưởng giờ phút linh thiêng với thiên nhiên đến độ âm thanh và ánh sáng vạn vật đã thẩm nhập hồn mình từ lúc nào, không biết…”

Lại nữa, nhà nghiên cứu nhạc cổ điển lại thêm:

“Động thái linh đạo của nhạc sĩ Bê-thô-ven vừa phiếm thần (tức cho rằng mọi sự đều là Thần thiêng) vừa thần phiếm (tức Thần thiêng chính là mọi sự). Nói thế có ý bảo: Bê-thô-ven chẳng bao giờ chuẩn bị để đưa con người đầy sáng tạo ngụp lặn với thiên nhiên/vạn vật mà từ bỏ chính mình cũng như tính thụ động của Đông Phương kỳ bí. Cuộc đời và sự nghiệp của Bê-thô-ven dựa trên sinh hoạt tích cực có khả năng biến hoá rất lạ kỳ. Lạ, ở cuộc sống mẫu mực thiêng liêng, rất sáng giá!” (x. Burnett James 1970, Symphony No 6 in F Major, EMI Records, England)

Về với vạn vật, rất gần lời khuyên của thánh nhân hiền lành vẫn cứ nhủ:

“Anh em hãy coi chừng

kẻo bị kẻ phạm pháp lầm lạc lôi cuốn,

không còn đứng vững nữa.

Nhưng hãy lớn lên trong ân sủng

và hiểu biết Đức Kitô là Chúa và là Đấng Cứu Độ chúng ta.

Xin kính dâng Người vinh quang, bây giờ và cho đến muôn đời.”

(2Ph 3: 17-18)

Lời thánh nhân khuyên, lâu nay vẫn trích dẫn và đề cập trong nhiều trường hợp có vấn đề khác với ở trên. Nhưng, thiết tưởng cũng nên coi đó như nguyên tắc làm bằng trong mọi sự. Chí ít, là sự thể rất thực tế ở đời, trong đó nhiều ý kiến/lập trường về “thần thiêng thánh đức”, rất thân thương.

Dù sao đi nữa, hãy cứ tạo cho mình thứ bình an tự tại, để rồi tự hoá giải nhiều sự việc, mà thư giãn, sống vui hơn. Thư giãn và thư thả, để thả hồn rong chơi chốn bụi trần có nhiều điều vui như truyện kể để hỗ trợ, rất bên dưới:

“Chàng trai nọ khi xưa có tiếng ngoan đạo nhưng nay luôn đi trễ hoặc thỉnh thoảng vẫn bỏ lễ ngày của Chúa vì nhiều lý do. Hôm ấy đang vội đi nhà thờ, gặp ngay người hành khất hôi thối ngồi bên ngoài cứ năn nỉ xin dăm ba đồng mua cơm gạo ăn cho đỡ đói. Chàng trai bèn lấy cớ để thoái thác chuyện lễ lạy hôm ấy, bèn nói với người hành khất:

-Hôm nay tôi sẽ không đi nhà thờ bỏ tiền giúp xứ nữa và đồng ý cho anh số tiền này với điều kiện anh không mua cơm bánh nhưng hãy ghé tiệm rượu uống cho tiêu sầu, đồng ý chứ?

-Không dám đâu! Em đây, bỏ rượu đã từ lâu, nay xin chịu.

-Thế cũng được. Thôi, anh hãy nhận số tiền này mà mua thuốc hút.

-Dạ cũng không, em bỏ thuốc từ lâu rồi nay hút vào chỉ thêm mệt.

-Ừ cũng được. Thay vì hút thuốc, uống rượu tôi đề nghị anh vào nhà thờ dự lễ, cầu nguyện…

-Chuyện ấy cho em xin. Em hết muốn đi nhà thờ nữa rồi. Vào đó lại gặp cha với cố chỉ khuyên xưng tội, rồi lại giảng với giải bắt em lễ lạy, đến lúc em chịu đi rồi lại khuyên hãy bỏ tiền nhà thờ nuôi mấy ông cố già, làm sao kham.

-Thôi thì thế này: yêu cầu chót tôi đề nghị là: tôi sẽ cho anh tiền với điều kiện: gặp vợ tôi, anh phải nói hết sự thật tại sao anh ra nông nỗi này, thế được không?

-Gì chứ, chuyện ấy thì được.

Cả hai bèn đi tìm vợ của chàng trai vốn dĩ ngoan đạo nay hay thoái thác. Gặp vợ, chàng trai bèn phân bua:

-Em ơi! Ra đây anh giới thiệu người có kinh nghiệm ăn nhậu, hút sách lẫn nhà thờ nhà thánh, nay ra nông nỗi này, chỉ vì không chịu nổi mấy cha tối ngày cứ bắt giáo dân xưng tội với đi lễ không à. Có đúng không, anh cứ nói cho bà ấy đi . Tiền anh đây!

-Đúng. Em có làm gì nên tội? Chỉ như mọi người, mà sao mỗi mình em mắc tội nghèo?”

Thư thả và thư giãn xong, ta về với “ao ta” mà hát lời ca nghệ sĩ trẻ hôm trước cứ luôn miệng:

“Hãy để trôi qua đi bao nhiêu tháng năm,

Đừng bận tâm, dẫu đắng cay ngọt bùi.

Cuộc đời như cơn mê, ru ta ngất ngây

Hãy cùng nhau sống hết bao hôm nay.

Cuộc đời không chen đua, không mua tước danh,

Để còn say với gió thơm ruộng đồng.

Một ngày sao cho xong, cho qua hết đi,

Đừng buồn chi, với ước mơ làm gì.”

(Lê Hựu Hà – bđd)

Quả y như rằng, sống ở đời, cũng đừng nên chen đua, mua tước danh. Đừng bận tâm ai đúng/ai sai, trong sống Đạo! Cũng đừng bỏ công phí sức tìm xem ai đáng được rước Chúa ai không, mà hãy sống Đạo giữa đời hoặc sống với người đời nhưng vẫn luôn giữ được Đạo làm người. Nói tóm lại, nên sống Đạo làm con Chúa, rất thương yêu. Thế, mới đáng phục. Mới đích thực là con Chúa. Rất quả cảm.

Trần Ngọc Mười Hai

Vẫn quyết tâm sống đời đi Đạo

có Chúa có anh em,

có Đức Chúa

sống trong lòng người anh/người chị

cùng con em

của chính mình.

“Tìm mãi trên thung lũng hồng, thương yêu ngạt ngào,”

2012-01-27T15:58:00.000+11:00

Chuyện phiếm đọc trong tuần thứ 5 thường niên năm B 05.02.2012

“Tìm mãi trên thung lũng hồng, thương yêu ngạt ngào,”

“Người hỡi cho ta suốt đời, một mình lẻ loi.”

(Phạm Mạnh Cương – Thung Lũng Hồng)

(Cv 15: 29)

Buổi vui hôm ấy, ngày đầu niên biểu 2012, bần đạo cùng với hai thành viên trong gia đình nhỏ bé bất chợt ghé viếng “thung lũng hồng” nước bạn nọ tìm “hương yêu ngạt ngào”, nhưng không cùng cung điệu mà nghệ sĩ trên từng nhấn mạnh ở ca từ: “Cho ta suốt đời, một mình lẻ loi.”

Theo bần đạo, sở dĩ nghệ sĩ “mình” thấy lẻ loi/đơn côi là bởi khi viết nhạc ông chỉ viết cho giới ưa ca hát như bần đạo đây, để rồi lại cứ ê a đôi ba lời hát rất lê thê/câu nệ vẫn như sau:

“Gọi gió lên thung lũng hồng, mây trôi bềnh bồng.

Hạt nắng lung linh tím dần mênh mông thu vàng.

Còn đó, Em yêu dỗi hờn long lanh lệ buồn,

Còn đó, sương vây kín đầy cho tình ngất ngây.”

(Phạm Mạnh Cương – bđd)

Với bần đạo, khi gọi nơi nào là “thung lũng hồng”, thì dù thấy “lung linh tím dần, mênh mông thu vàng” đi chăng nữa cũng chẳng nên kêu: “Sương vây kín đầy, cho tình ngất ngây!” Bởi, nơi “thung lũng hồng” ấy nay toàn những “hương yêu ngạt ngào” của ngày vui. Rất hôm ấy.

Ngày vui hôm nay hay hôm ấy đến với bần đạo là câu vẩn vơ từ một đồng nghiệp ở Úc thích viết lách khi biết bần đạo ghé chốn “thung lũng hồng” rất lạ lùng nơi xa xôi, bèn có lời hỏi:

“Này bạn qua đó, có thấy món bê thui mềm mại mà dân vọng ngoại cứ bảo: bê/bò xứ Ác-Hen-Ti-Na là bò/bê ngon nhất thế giới không? Nếu có, đừng quên cho bọn tớ dăm ba ý kiến/ý cò để so sánh nhá!”

Nghe hỏi, bần đạo hơi hụt hẫng vì bỗng dưng bạn bè dành cho mình dịp thuận để chạy thoát tình thế “vẫn như thế”, nay “thế thời” của những viết lách chuyện tu đức với đạo hạnh, đã qua đi trong phút giây. Được lời như cởi tấm lòng, bần đạo thay vì trực chỉ câu trả lời rất ư thật tình mình vẫn nghĩ, chỉ trở về với ca từ nghệ sĩ cứ ê a ba câu nữa:

Tình xa trên thung lũng hồng,

Tình nhớ trên trên thung lũng hồng,

Ngàn sau rồi sẽ khóc thầm,

tình yêu vụt theo lời gió.”

(Phạm Mạnh Cương – bđd)

Quả thật nghe hỏi, bần đạo những muốn “khóc thầm” nhớ lại tình huống khi xưa rất mê “thung lũng hồng” với bê/bò mềm béo chốn cao nguyên nhiều “thung lũng”, nay vắng mặt. Đặt chân đến chốn miền nhiều “thung lũng (rất) hồng” ở xứ miền rất Nam Mỹ mà lại hỏi về bê/bò mềm mại có là thứ thịt ngon nhất thế giới không, khác nào hỏi ông răng rụng khá rung rinh, rằng: lúc này ông thưởng thức món sườn nướng, thấy làm sao?

Hỏi bần đạo những câu tương tự, khác nào hỏi “người mù đi xem voi”, bởi lâu lắm rồi, bần đạo đây tuy không tu chùa/tu Phật, nhưng đã bỏ thịt thà, nên mỗi lần nghe hỏi bần đạo đến là rùng mình phát khiếp. Thôi thì bạn bè đã hỏi, bần đạo cũng đành mượn ý kiến với lập trường của đức thày nhà Đạo tên tuổi rất John Flader ở Sydney để cùng bầu bạn tản mạn đôi ba giòng chảy rất quen quen.

Quen quen chuyện hôm rày và hôm nay, không nhất thiết phải là triết/thần rất cứng ngắc của người nhà Đạo, cho bằng chuyện lạo xạo trong đời, của người đời, những ăn và uống chung quanh “thung lũng hồng” ở đây đó như sau:

“Trả lời câu hỏi của anh/chị: người Công Giáo có được phép ăn thịt “Halal” của người Hồi giáo hay không, tôi nghĩ trước tiên cũng nên xác định rõ thế nào gọi là thịt “Halal” của anh chị em đạo Hồi. “Halal”, tiếng Ả Rập, chỉ có nghĩa là “phù hợp với lề luật” thôi, nên “Halal” là thứ thịt mà người theo đạo Hồi đuợc phép ăn mà không sợ trái luật đạo do đấng Mohhamed tạo ra. “Halal” khác với “Haraam” là thứ thực phẩm bị cấm ngặt.

Đạo Hồi cấm người đi đạo ăn thịt heo, uống máu súc vật, cùng loài thú từng bị xiết cổ hoặc đánh đập cho đến chết. Đạo còn cấm mọi người uống rượu hoặc ăn thịt gì không nấu/nướng theo cung cách rất “đặc sản” của bổn Đạo… Thành thử, muốn trở thành “Halal” thịt của súc vật ấy phải được xẻ theo cách riêng biệt. Tức, loài thú bị xẻ thịt phải được cắt tiết; và người giết khi thi hành việc sát sinh phải hướng về Mecca và kêu tên cực trọng hoặc Allah hoặc Thiên Chúa.

Lò sát sinh nào chứng minh được là mình theo khuôn thức của Đạo Hồi, sẽ được cấp phép giấy hành nghề do giới chức trong Đạo cấp phát chứng nhận lò ấy có thể giết thú xẻ thịt để làm món “Halal”, theo cung cách rất bài bản. Khi thực hiện, người đạo Hồi chỉ ăn thịt “Halal” nào có phép tắc hẳn hòi, thôi.

Còn, người Công giáo thì sao? Có được ăn thịt thà thuộc loại này hay không? Để trả lời, việc đầu tiên nên hỏi là: Trong Kinh thánh có chỗ nào nói về chuyện này không? Thật ra, cũng có. Sách Tông Đồ Công Vụ, cũng đề cập đến việc Công Đồng Giêrusalem các thánh tông đồ và các đấng bậc đã gặp nhau bàn định xem có nên áp buộc các tín hữu ngoài Đạo vừa trở lại với Hội thánh Antiôkia không.

Ngoài ra, các thánh cũng nhấn mạnh: các tín hữu ngoài Đạo vừa trở lại đều được bảo “Hãy biết tự chế đừng nên ăn những gì đã tế hiến ngẫu thần; và cũng đừng uống máu ăn thịt thú nào bị xiết cổ cho chết rồi mới xẻ thịt” (Cv 15: 29). Người Do thái cũng như các vị theo đạo Hồi vẫn coi máu thú vật là sự sống của loài thú; và máu mủ mọi loài thú đều phải đặt dưới quyền định đoạt duy nhất từ Đức Chúa mà thôi. Bởi thế nên, họ không ăn thịt loài thú nào bị xiết cổ để xẻ thịt, bởi thịt đó vẫn còn dính máu, tức ô uế.

Thế nhưng, tại sao các thánh Giáo hội tiên khởi vẫn theo tập tục của người Do thái, rất giống hệt? Để trả lời, cũng nên nhớ rằng: lúc ấy là thời khởi đầu của Đạo Chúa và đó cũng là thời kỳ mà các tín hữu Hội thánh tiên khởi vẫn còn sống. Phần đông các ngài là tín đồ Do thái giáo mới trở lại. Nên, nhiều vị vẫn thấy ghê mỗi khi nhớ lại thời kỳ mình còn kiêng cữ các loại thịt nào còn dính máu vẫn bị luật Do thái cấm đoán (x. Lv 17: 10tt.) Cũng có thể, các thánh vẫn cứ kiêng không ăn thịt heo hoặc thịt có dính máu trong thời gian dài, là bởi người Do thái chẳng khi nào nhúng môi vào thịt này.

Về thức ăn đã hiến tế ngẫu thần, thánh Phalô có lần viết:

“Vậy, về việc ăn thịt cúng, chúng ta biết rằng ngẫu tượng chẳng là gì trên thế gian, và cũng chẳng có thần nào ngoài Thiên Chúa độc nhất.” (1Cr 8: 4)

Dù sao, dân con Đạo Chúa thuở ban đầu vẫn còn yếu về đạo đức chức năng, nên cứ nghĩ nếu mình ăn thịt gì có dính máu như thế ắt hẳn là có tội. Có vị tuy đã đồng bàn nhưng lại cứ nghĩ mình nên ăn kiêng như trước để không gây cớ vấp phạm hoặc có hành động trái với lương tâm, đạo đức. Thế nên, thánh Phaolô đã phải thêm:

“Nếu của ăn mà làm cớ cho anh em tôi sa ngã, thì tôi sẽ không bao giờ ăn thịt nữa, để khỏi làm cớ cho anh em tôi sa ngã..” (1Cr 8: 13)

Vì lý do này mà Công Đồng Giêrusalem đã cấm cản tín hữu ngoài Đạo vừa trở lại không được ăn thịt gì đại loại như thế. Và vì thế, thánh Phaolô mới tóm tắt như sau:

“Không phải của ăn làm ta gần Thiên Chúa. Không ăn những thứ đó, ta chẳng thiệt thòi gì; dù có ăn, cũng chẳng lợi.” (1Cr 8: 8)

Ở chương sau, thánh Phaolô cũng gặp vấn nạn như anh/chị đặt ra hôm nay, tức vấn đề liên quan đến “Halal”, nên mới công bố như trước đó, rằng: chỉ ăn thịt ấy khi không thấy có vấn đề về lương tâm, thôi.

Vậy nên, để giúp tín hữu nên cẩn thận khi ra chợ mua thức ăn về mà không nắm chắc thịt ấy là thịt gì, chế biến thế nào, thánh Phaolô lại viết rõ ở đoạn khác:

“Tất cả những gì bán ngoài chợ, anh em cứ việc ăn, không cần phải đặt vấn đề lương tâm.” (1Cr 10: 25).

Và, để giúp dân con nhà Đạo biết phải làm gì khi được mời dự tiệc ở nhà người khác đạo, thánh nhân lại viết:

“Nếu có người ngoại nào mời anh em và anh em muốn đi, thì cứ ăn tất cả những gì người ta dọn cho anh em, không cần phải đặt vấn đề lương tâm.” (1Cr 10: 27)

Xem như thế, cũng nên áp dụng vào với trường hợp hôm nay khi có người đạo Hồi mời đi ăn. Tóm lại, rõ ràng Sách Thánh không có chương/đoạn nào cấm tín hữu Đức Kitô ăn thịt “Halal” do người ngoài Đạo Chúa thết đãi hoặc chế biến để bán buôn. Cả vấn đề thức ăn đã cúng thần nào khác cũng không áp dụng ở đây, dù có thành vấn đề với một số người. Nói thế là bởi: “Halal” là thực phẩm dâng cúng lên Allah, là Đức Chúa mà người đạo Hồi, Do thái giáo lẫn Đạo Chúa vẫn phụng thờ.” (x. Lm John Flader, Question Time, The Catholic Weekly 30/1/2011 tr. 11)

Như đã viết, hỏi chuyện ăn thịt súc vật ở đời mà lại hỏi đấng bậc chuyên tu trong Đạo, khác nào hỏi các vị khổ tu: có nên chăng ăn uống thả dàn, để “sống với đời”!

Và như bần đạo có trả lời bạn bè về bê/bò xứ miền rất Nam Mỹ: nếu cứ tìm thứ gì nhất hạng trong ăn uống, chắc cũng phải mất rất nhiều ngày, tiền bạc và công sức. Chi bằng, ta cứ thủng thỉnh như người nghệ sĩ vẫn ca và cứ hát những là “thung lũng hồng” ở đây đó, có ca từ vẫn hát như:

Còn nhớ, trên thung lũng này ru êm tình mềm.

Giọt nắng, cho mây trắng về, cho trôi câu thề.

Tìm mãi, trên thung lũng hồng hương yêu ngọt ngào.

Người hỡi, cho ta suốt đời, một mình lẻ loi.”

(Phạm Mạnh Cương – bđd)

Kể về đồ ăn hay thức uống rất hấp dẫn loại “nhất thế giới, nhì Đông Dương”, bần đạo xin kể thêm giai thoại về cái “tôi đáng ghét” như thế này: hôm ấy, lang thang nơi xứ miền cực Nam nước Chilê, rất đê mê bên thủ phủ mang tên Punta Arenas, bần đạo gặp quán nhỏ của người Nhật Bổn có bảng hiệu ghi rõ: “Too Much” (tức: “Quá trời nhiều!”). Bèn vào thử xem có gì gọi được là “nhiều đến thế”? Nhiều thịt, nhiều cá hay sao mà ghê gớm vậy. Vào rồi mới biết: thứ gì cũng được chủ quán mang ra có tí xíu, rất gọn nhẹ, thanh thanh như người lịch lãm vẫn ăn kiêng. Thế mới biết: “Too Much” có nghĩa cũng in ít, điệu nghệ.

Thế nên, mỗi lần nghĩ chuyện thịt thà/cá mắm, bần đạo đây luôn vẫn nhớ chuyện vui bên dưới để minh hoạ và minh chứng những lý luận “ăn cho lắm thịt thà mà làm gì”:

“Moskva vào những năm 1970. Mùa đông giá rét. Có tin đồn là ngày hôm sau cửa hàng bán thịt quốc doanh số 1 sẽ có thịt.

Ngay hôm đó, trước cửa hàng đã có hàng chục ngàn người với áo ấm, giày cao cổ, mang rượu và bàn cờ đứng thành hàng dài, không ngần ngại.

Đến 3 giờ chiều, người bán thịt đi ra và nói:

-Thưa các đồng chí,

Ban chấp hành trung ương vừa gọi xuống, thông báo rằng: ta không đủ thịt bán cho tất cả mọi người vì vậy, xin đề nghị bàn dân Do Thái nên về nhà, mà xử lý.

Người Do Thái nghe thế, bèn nhẫn nhục ra khỏi hàng. Mọi người khác vẫn tiếp tục đợi.

7 giờ tối, người bán thịt lại bước ra và nói:

-Thưa các đồng chí, Ban chấp hành trung ương vừa gọi xuống, thông báo rằng: hóa ra là không có thịt, vì vậy đề nghị bà con ta nên về nhà, mà lo tính.

Đám đông người mua bèn lố nhố ra về, vừa đi vừa lẩm bẩm/lầm bầm:

-Bọn Do Thái khốn nạn là thế mà sao lúc nào họ cũng gặp may!”

(x. Mười Chuyện tiếu lâm hay nhất thời Xô Viết, do báo The Times Anh Quốc bình chọn)

Sự thật về thịt, có thể không hẳn là như thế. Hoặc, sự thật về chuyện thịt “halal” hay “thịt còn dính máu” đối với người theo Đạo Hồi chắc chắn là như thế. Có như thế, hay không như thế cũng đâu là vấn đề để bạn và tôi, bà con mình cứ thế mà suy tư nghĩ ngợi.

Suy cho cùng, chỉ nên nói: gì gì đi nữa, thịt thà có “nhất thế giới nhì Đông Dương” hay không, hãy cứ thưởng thức đến khi nào không còn hưởng được nữa, mới thôi. Không hưởng và không ăn, nhất thứ vào Lễ Tro hoặc Thứ Sáu Tuần Thánh, rất ghi nhớ. Có ăn thịt hay không, dù thịt ấy là thịt bê mềm mại nhất thế giới hay “Halal” từ “thung lũng hồng” cũng còn tuỳ. Tuỳ chọn lựa của mỗi người. Có ăn hay không, dù thịt gì, cũng hãy làm để tôn vinh Chúa, trong mọi chuyện. Cả chuyện ăn và uống, rất hợp thời. Của con người.

Trần Ngọc Mười Hai

Lâu nay tuy không còn ăn thịt

dù thịt ấy có dính máu hay không

vẫn thấy vui.

Như bao giờ.

“Đêm có tiếng thở dài, đêm có tiếng ngậm ngùi,”

2012-01-21T05:00:00.000+11:00

Chuyện Phiếm đọc trong tuần Thứ Tư thường niên năm B 29.01.2012

“Đêm có tiếng thở dài, đêm có tiếng ngậm ngùi,”
Khu phố yên nằm, Đôi bàn chân mỏi, Trên lối về mưa bay.”

(Tùng Giang – Tôi Với Trời Bơ Vơ)

(Mc 16: 20)

Đã chắc gì, tiếng thở ấy là thứ âm thanh mà bạn nghe được về đêm! Tiếng ấy, có thể là tiếng phì phào thở hắt ra ngoài, nhưng chắc không là tiếng thở hắt, một lần rồi đi đứt! Thật ra thì, có thở hắt ra hay hít dưỡng khí vào đã không nhiều mà lại là thở hắt, thì thôi chắc bạn và tôi, ta sẽ hết cả chuyện để phiếm, và để bàn. Bàn chuyện phiếm, nay chỉ nên nói về ba tiếng thở ngắn thở dài mang dấu ấn đề tài “Tôi với trời bơ vơ”, mà thôi.

Kể cũng lạ, một đằng người nghệ sĩ vừa nghe có “tiếng thở dài”, lại thêm đôi câu hát:

“Đêm anh hát một mình,

Ru em giấc mộng lành.

Xin những yên bình,

cho loài chim nhỏ,

Cao vút trời thênh thang.”

(Tùng Giang – bđd)

Thôi thì, nay đêm nghe “tiếng thở dài” của ai đó cũng chỉ để “ru em giấc mộng lành” hay để có ước vọng lớn, cũng xin bạn và tôi, ta ngưng ngay những thở dài lai rai đến thở hắt hiu kẻo buồn chết đi được. Vâng. Nay, bần đạo chẳng muốn nghe tiếng thở nào dù dài hay ngắn, nhưng chỉ muốn nhắn bầu bạn qua câu hát:

“Anh ru em ngủ

không bằng những lời buồn anh đã viết

Anh ru em ngủ

Này lời ru tha thiết rộn ràng…”

(Tùng Giang – bđd)

Thật ra thì, chẳng biết: lời ru của bầu bạn có là “lời ru tha thiết” để bạn và tôi, ta “còn yêu thương loài người” nữa không thôi! Duy, có điều chắc là: giòng chảy chữ nghĩa mà bần viết ở đây chỉ là “lời ru em ngủ” để mình ngon giấc, thôi.

Hơn nữa, sở dĩ bần đạo thốt lên điều này, vì nhiều bạn và nhiều cái tôi, đôi lúc vẫn thương bần đạo nên mới có ý kiến phản hồi rằng: “Chuyện phiếm của bạn là thứ mà cả tôi lẫn bà xã vẫn để đầu giường để ru… cho dễ ngủ, đấy nhé!”. Ấy chết! Chuyện phiếm của bần đạo, lại chỉ để ru bầu bạn cho dễ ngủ thôi sao?

Vâng. Chính đó là “phát giác kinh khủng” mà bần đạo thỉnh thoảng vẫn nghe/biết. Thế nhưng, (lại chữ “nhưng” rất to đùng gì nữa đây!) giả như có phát giác nào khủng khiếp vốn lôi cuốn mọi người vào chốn ngủ vùi đầy chữ “nhưng” như truyện kể ở dưới để lấy hứng mà luận bàn về những dấu hiệu hoặc ám hiệu trong đời người để suy nghĩ cũng rất nên, như sau:

“2 giờ sáng, có tiếng chuông điện thoại reo trong phòng ngủ của cặp vợ chồng nọ.

Người chồng (C) nhấc điện thoại, người vợ (V) nằm im.

C: Hello… Hello?

Chồng cúp điện thoại, đinh ngủ tiếp nhưng chị vợ đằng hắng:

V: Ai thế?

C: Không biết. Chẳng thấy nói gì cả. Cúp máy.

V: Sao lại cúp máy?

C: Chắc gọi lộn số.

V: Tại sao lại có người gọi lộn số vào giờ này nhỉ?

C: Người ta gọi lộn số giờ nào mà chẳng được.

V: Thế sao lại chọn số của mình mà gọi lộn chứ?

C: Tôi không nghĩ là người ta chọn số của mình mà gọi lộn. Người ta chỉ gọi lộn...

V: Chắc đây là ám hiệu quá.

C: Ám hiệu gì? Ai đưa ám hiệu?

V: Thì "bạn" của ông chứ ai vào đây nữa.

C: Thằng cha đó đâu có phải là bạn tôi đâu mà bà nói vậy.

V: "Thằng cha" đó không phải là bạn ông?

C: Đúng thế.

V: Thế mà ông nói là không nói gì cả.

C: Đúng. Có nói gì đâu.

V: Thế tại sao ông lại biết là "thằng cha"?

C: Tôi có biết gì đâu.

V: Ông vừa mới nói, "Thằng cha đó đâu có phải là bạn tôi".

C: Thì… nói vậy cho nó tiện thôi chứ đâu có phải là… đáng lẽ tôi phải nói là…"người ta…" … "Người ta không nói gì hết".

V: Thế tại sao ông không nói như vậy?

C: Tôi đâu có biết… Nếu nói thế thì đã không có chuyện với bà.

V: Có phải đây nằm trong âm mưu của ông không?

C: Âm mưu gì?

V: Âm mưu làm cho tôi rối trí.

C: Làm sao tôi làm bà rối trí được chứ?

V: Dễ quá mà… Ông dùng chữ "thằng cha" trong khi thật ra đó là "con mẹ"… Rồi ông lại đổi sang dùng chữ "người ta" để làm cho tôi rối trí…

C: Tôi bây giờ mới là người bị rối trí. Bà nói "con mẹ" nào?

V: Làm sao tôi biết được. "Con mẹ" đó là bồ của ông mà.

C: Không có "con mẹ" nào hết. Chỉ có người ta gọi lộn số mà thôi.

V: Thế con mẹ đó có đẹp đẽ gì không?

C: Con mẹ nào?

V: Con mẹ bồ của ông chứ còn ai.

C: Bà ăn nói hàm hồ... làm gì có con mẹ nào... Người ta gọi điện thoại... lộn số... chỉ có thế thôi mà bà làm gì dữ vậy?

Chồng đứng lên ra đóng cửa sổ một cái rầm.

V: Lại ám hiệu gì nữa đó?

C: Bà nói gì? Ám hiệu gì?

V: Ám hiệu bằng cách đóng cửa sổ...

C: Tôi đóng cửa sổ lại vì thấy lạnh.

V: Thế tại sao ông không thấy lạnh và đóng cửa sổ lại trước khi ông nhận được ám hiệu bằng cú điện thoại?

C: Tôi không thấy lạnh trước khi nhận được ám hiệu.

V: Thấy chưa. Tôi nói có sai đâu!

C: Để tôi nói cho bà nghe: Không có ám hiệu... mà cũng chẳng có con mẹ nào hết... chỉ có người nào đó gọi lộn số... và tôi đóng của sổ lại vì tôi thấy lạnh... Chỉ có thế thôi. Bà làm ơn đi ngủ đi cho tôi nhờ.

Anh chồng với tay tắt đèn, miệng lẩm bẩm: "Trời đất quỷ thần!!!"

V: Ông có chắc là con mẹ ấy thấy cái ám hiệu của ông không?

C: Thấy cái gì?

V: Cái đèn, bật lên bật xuống đó.

C: Ai thấy?

V: Tại sao ông lại hỏi tôi? Con mẹ bồ của ông chứ ai.

C: (Thở dài) Thôi bà ơi, đi ngủ đi. Hai rưỡi sáng rồi.

V: Sao ông biết là hai rưỡi sáng rồi?

C: Coi đồng hồ thì biết chứ sao nữa?

V: Chứ không phải là con mẹ ấy nói trước với ông là nó sẽ gọi ông lúc hai rưỡi sáng hay sao?

C: Con mẹ nào?

V: Con mẹ đứng ngoài kia chờ ám hiệu đóng cửa sổ và tắt đèn, mở đèn của ông chứ còn ai vào đây.

C: Thôi bà ơi... không có con mẹ nào hết... không có ai chờ ai hết... chỉ có người nào đó gọi lộn số thôi... bà nghe rõ chưa? Mà tại sao bà lại có cái ý tưởng là tôi léng phéng với con nào cơ chứ? Bà biết là tôi yêu bà đến thế nào mà... Có ai hiểu cho tôi không, khổ quá... Thôi đi ngủ đi, bà ơi!

V: Thôi... tôi xin lỗi ông... có lẽ là tại tôi ghen quá...

C: Có chuyện gì đâu mà bà phải ghen với tuông! Thôi đi ngủ đi... mai tôi phải dậy sớm đi làm...

V: Tôi... tôi xin lỗi ông...

C: Thôi được rồi... đừng nghĩ đến những chuyện ấy nữa.

Chồng giả vờ ngủ. Vợ bắt đầu ngáy. Chồng nhẹ nhàng lật chăn sang một bên, đứng dậy, cởi bộ pijama trên người, để lộ bộ quần áo đã mặc sẵn, lấy mũ đội rồi rón rén ra cửa.

Có tiếng súng lên cò. Chồng hết hồn quay lại.

V: Ông mà mở cửa đi thì tôi bắn một phát nát thây ông cho mà coi!

(Truyện kể trích từ hộp thư trên mạng, mới vừa nhận!)

Kể truyện trên, người kể không có ý chứng minh rằng: sống đời người, vẫn luôn thấy “tiếng thở dài” không chỉ vào ban đêm mới thấy có, mà cả đến ban ngày cũng có luôn! Tuy nhiên, kể thế là để minh hoạ một cảnh tình hoặc tình thế trong đó người kể muốn nói rằng: sống đời thường ở huyện, người người vẫn muốn tìm ra ”ám hiệu” hay “dấu hiệu” nào đó nói lên căn tính của mình và của người, để vui thôi.

Sống đời đi Đạo, cũng có trường hợp nhà Đạo mình vẫn cứ coi động thái phụng vụ hay lời lẽ trong kinh kệ xem có dấu hiệu gì chứng minh là mình vẫn tin và yêu Chúa. Hoặc, chứng từ nào đó khả dĩ cảnh giác/cảnh tỉnh người đi Đạo hãy giữ vững niềm tin nơi Chúa là mục đích của đời mình.

Với một số bạn Đạo, có sự thể tương tự được nhà Đạo coi như “dấu ấn”/”dấu hiệu” chứng tỏ dân con Đạo Chúa, rất lành và rất thánh, vẫn đưa ra những câu hỏi tựa như câu của vị nữ lưu nọ gửi đến đấng bậc phụ trách mục giáo lý trên báo chí, như sau:

Thưa Cha, con có câu hỏi tuy không khó giải quyết nhưng sao nó cứ làm con thắc mắc nghĩ mãi không ra. Số là, mới vừa đây, con được hân hạnh tham dự buổi hội thảo với đề tài nói về cuộc sống của người Công giáo trong đó có phần nói về việc đọc kinh cầu nguyện ở nhà thờ hay đâu đó, ta luôn bắt đầu bằng việc làm “Dấu Thánh Giá”, rất bình thường. Nhưng, không hiểu là bẵng từ lúc nào, số người thực hiện điều này đã vơi dần. Nghĩa là, làm như mọi người thấy khó chịu hoặc ngượng ngập khi phải làm “Dấu Thánh Giá” trước mặt người lạ, nhất là trước bữa ăn hay tiệc tùng đình đám, ở đâu đó. Đối với con, chuyện này khiến con ngạc nhiên không ít, vì truyền thống Giáo hội ta từ nhiều thế kỷ bỗng trong phút chốc nay bị lãng quên hay bỏ sót. Con nói thế có quá đáng không? Có cổ hủ hoặc bảo thủ không, thưa cha? Vậy thì, Hội thánh ta quan niệm thế nào về chuyện này, xin cho biết. Rất ghi ơn. (Câu hỏi trên không thấy ghi tên người thắc mắc)

Hỏi, là hỏi thế, khác nào người nghệ sĩ ở trên tuy không hỏi, nhưng vẫn hát những lời rất lơ mơ, lờ mờ, vẫn hững hờ như:

“Ai cho tôi một ngày yên vui

Cho tôi quên cuộc đời bão nổi

để tôi còn yêu thương loài người…”

(Tùng Giang – bđd)

Hát hay hỏi, là nói lên một tình tự, tuy không rõ nhuộm đặc mầu đen đặc hay trắng trắng. Nhưng, đã là tình tự thì có là tình rất tự sự của người trong/ngoài cuộc, hoặc có là tâm sự đời mình của ai đó, vẫn là điều khó mà diễn tả. Bởi, sự việc có khó tả cảnh tả tình, mới được chủ nhân “bầu tâm sự” gửi đấng bậc chuyên gia nhà Đạo để vấn ý, thì việc nào việc nấy cũng sẽ được giải đáp “thẳng rọt”, “xuôi rót” như sau:

“Bản thân tôi đã viết một bài riêng về lịch sử và ý nghĩa của việc lấy “Dâu Thánh Giá”, cách đây không lâu (x. Question Time, Connor Court 2008, câu 124), nhưng câu chỉ hỏi đã tạo cho tôi cơ hội để, một lần nữa, quảng diễn thêm tầm quan trọng của động tác nói lên lòng sùng Đạo của mình.

Thói quen làm “Dâu Thánh Giá” có từ thời xưa, vào thế kỷ đầu đời của Hội thánh. Như tôi nói trong bài viết hôm ấy, một trong các chứng cứ thành văn xuất từ tác giả Tertullianô hồi cuối thế kỷ thứ 2, đã khẳng định: “Mỗi khi đi đâu hoặc có công tác gì cần phải di chuyển, bước vào hoặc ra khỏi nơi thờ phượng, cả vào lúc xỏ giày chuẩn bị ra đi hay khi đi bơi đi tắm, cả khi ngồi vào bàn ăn lẫn lúc thắp nến, cả khi ngả lưng nằm nghỉ hay ngồi xuống ghế để hội họp, tức bất cứ việc gì khiến bận tâm lo lắng, ta đều làm “Dấu Thánh Giá” trên nơi trán trên ngực và ngang vai. Các thói quen ấy, không do qui luật nào ấn định trong Kinh Sách hết, nhưng thánh truyền vẫn khuyên chúng ta nên làm thế. Thói quen ta giữ và niềm tin trong Đạo vẫn giúp ta xác tín chuyện này.” (x.Tertullianô De Cor, Mil., 3).

Như Tertullianô nói, đây không là thói quen do Hội thánh buộc mọi người làm cho bằng là đó là cử chỉ do lòng mộ đạo của dân con Chúa vẫn thực hiện ở buổi đầu. Nhưng hỏi: đâu là lý do khiến các thánh duy trì thói quen ấy suốt nhiều thế kỷ, là gì?

Rõ ràng, các thánh thời Giáo hội tiên khởi vẫn công nhận rằng: thánh giá là biểu hiệu riêng tư đặc biệt của thánh hội mình. Nói cách khác, ngang qua thánh giá ta biết được rằng chính Đức Giêsu là Đấng cứu độ trần gian và mọi người đều muốn dân con đi Đạo nhớ sự kiện có một không hai này. Với các ngài, thánh giá không là vật phẩm nhắc mọi người nhớ về cái chết nhục hình mà là sự chiến thắng quang vinh của Tình Yêu Thiên Chúa trên cả tội lỗi, nỗi chết và quỉ thần/sự dữ.

Các thánh tổ phụ thời trước coi thánh giá như biểu tượng của sự hiệp thông nối kết Đức Kitô đem đến qua cái chết và sống lại của Ngài. Các ngài quan niệm thanh dọc của thánh giá là sự nối kết trời với đất, còn thanh ngang tượng trưng cho sự kết hợp người Do thái với dân ngoại.

Chính vì lý do này mà các thánh thời giáo hội tiên khởi vẫn dựng thánh giá Chúa khắp mọi nơi, từ nhà riêng cho đến chốn phượng thờ, cả trên mộ phần người chết nữa, chỗ nào cũng ghi dấu Thánh giá ở trên đó.

Thánh Gioan Chrisostôm cắt nghiã sự việc này như sau: “Không ai thấy xấu hổ về dấu thánh thiêng ơn cứu độ là điều tốt lành trên hết mọi sự lành qua đó ta nhận ơn huệ sự sống rất hữu hiệu. Nói cho cùng, bất cứ nơi nào mình hiện diện, ta đều mang trong người trọn vẹn thập giá Đức Kitô như vương miện cao cả của đấng thánh. Thật sự, mọi thành tựu nơi ta đều ngang qua thánh giá. Cả khi ta tái sinh nên lành thánh, thì thập giá vẫn có đó. Khi nhận của ăn nhiệm mầu rất thánh, khi thực hiện công cuộc thừa tác rất thánh tiến, cũng như khi cử hành phụng vụ, nhất nhất đều là biểu hiện sự chiến thắng quang vinh của Chúa vẫn luôn hiện diện nơi ta. Điều đó cũng cắt nghĩa vì lòng sốt sắng mộ đạo mới khiến ta treo dựng thánh giá cả ở trong nhà, trên tường hoặc nơi cửa sổ. Điều đó cũng chứng minh lòng ta mộ đạo mỗi khi làm dấu thánh trên trán và trên tim mình. Chính đây là dấu hiệu của ơn cứu độ. Là, dấu chỉ sự tự do con cái Chúa. Là, dấu thánh tỏ bày lòng nhân lành Chúa đối với mọi người.” (X. Bài giảng Tin Mừng Thánh Mát-thêu đoạn 54, câu 4 )

Dấu hiệu của thập giá rất thánh lâu nay vẫn hiện diện khắp nơi trong nhà thờ. Ngay khi bước vào nhà thờ cũng như lúc rời khỏi nơi thờ phượng và cử hành phụng vụ, ta đều chấm nước thánh và làm dấu thánh giá. Và, mỗi khi cử hành bất cứ phép bí tích nhiệm mầu, ta cũng đều bắt đầu bằng việc lấy dấu Thánh giá hết. Khi rửa tội, vị chủ trì cũng như cha mẹ và vú bõ đỡ đầu thảy đều làm dấu thánh giá trên trán trẻ bé vừa chịu phép thanh tẩy. Nước rửa xối lên đầu trẻ bé cũng được thực hiện theo hình thánh giá và vị chủ trì buổi rửa tội, cũng xức dầu lên người của trẻ bé bằng hai động tác theo hình thánh giá có nhúng dầu thánh.

Khi cử hành thánh lễ, dân con tham dự vẫn thực hiện nhiều dấu thánh giá hơn nữa. Như, từ khi bắt đầu lễ cho tới khi chủ tế ban phép lành kết lễ và lúc nghe chủ tế công bố Tin Mừng của Chúa, người tham dự đều làm dấu thánh giá trên trán, trên môi miệng và trên ngực mình trước khi nghe. Và, phép lành kết thúc thánh lễ cũng được ban theo hình thức thánh giá trên người hoặc phẩm vật được làm phép.

Đằng khác, ta vẫn thấy thánh giá xuất hiện mọi nơi mọi chỗ: trên tường nhà thờ, cả bên trong lẫn bên ngoài chốn thờ phượng hoặc tại nhà riêng; trong túi áo, bao bị, cả trên chuỗi Mân Côi và vài nơi trên thế giới, ta cũng thấy thánh giá được dựng bên đường lộ, dọc các con sông nữa.

Thế nên, hãy tỏ lòng hân hoan vui sướng được đãi ngộ vì ta vẫn có thói quen làm dấu thánh bởi đây là dấu hiệu đồng hành với Hội thánh ngay từ thời tiên khởi. Bao giờ cũng thế, ta bắt đầu cầu nguyện bằng cách làm dấu thánh giá, cả khi nguyện cầu cảm tạ trên của ăn, lẫn giây phút ta ra vào nhà hoặc trước giây phút bắt đầu hành trình đi xa…

Cũng nên bảo nhau đừng ngại ngần/xấu hổ khi chứng tỏ niềm tin ta có với Chúa bằng việc làm dấu thánh giá trên của ăn, trong khách sạn, ở nhà hàng hay đâu đó trước bá quan thiên hạ. Nói cho cùng, ngay nơi công cộng, ở buổi thi đấu thể thao, ta vẫn thấy các cầu thủ/vận động viên vẫn làm dấu thánh giá trước mặt cả ngàn ngàn khán/thính giả cũng như triệu triệu người theo dõi truyền hình buổi đấu ấy.

Tắt một điều, dấu thánh giá là phù hiệu chính nói lên lý lịch cao sang của người theo Đạo. Là, biểu tượng chứng tỏ Đức Kitô toàn thắng lỗi tội và nỗi chết. Là, biểu tượng thánh thiêng chứ không là vật phẩm nhất thời hoặc cổ lỗ.” (X. John Flader, Question Time, The Catholic Weekly 27/11/2011, tr. 10)

Đúng là thế. Hỏi về dấu thánh giá mà lại hỏi đấng bậc cha cố rất nhà Đạo, khác nào tra hỏi bậc thày về giáo lý với sách phần! Các thứ ấy, đức thày nào cũng nằm lòng, chẳng sai một ly đi một dặm nào hết. Có chăng, chỉ nên hỏi: các đức thày có thực hiện việc tốt lành này ở chỗ tư riêng không, mà thôi. Riêng tư/tư riêng, là không cần chứng tỏ cho mọi người biết về triết lý rất thần học có từ ngàn trước đến ngàn sau.

Nói về dấu thánh giá, chỉ là nói về dấu hiệu bên ngoài về thần học cứu rỗi được tóm gọm bằng câu tuyên xưng Ba Ngôi Đức Chúa rất hiện thực, cùng là dấu hiệu chứng tỏ lòng tin của mình, thôi. Nói cho cùng, có làm dấu hiệu gì đi nữa cũng chỉ đều như nói và hát. Nói như hát, vẫn nên chuyển đến mỗi người và mọi người những gì vui tươi, hồ hởi vẫn rất mừng. Nói và hát về thần học cứu rỗi, là đừng nói và hát những câu ca như sau:

“Đêm hiu hắt lạnh lùng,

Sầu thêm mắt muộn phiền

Soi bóng đời mình bên giòng sông cũ

Tôi với trờ bơ vơ!

Tôi với trời bơ vơ…”

(Tùng Giang – bđd)

Nói và hát, về thần học cứu rỗi bằng cử chỉ hoặc dấu hiệu trên con người, chỉ nên nói và hát những gì Chúa dạy ta làm thế với mọi người, như trình thuật thánh Máccô vẫn ghi:

“Các Tông Đồ ra đi rao giảng khắp nơi,

có Chúa cùng hoạt động với các ông,

và dùng những dấu lạ kèm theo

mà xác nhận lời các ông rao giảng.”

(Mc 16: 20)

Nói cho cùng, có làm dấu thánh giá hay dấu gì đi nữa mà chẳng xác tín điều mình làm, thì cũng chỉ như người máy làm được mọi chuyện nhưng chuyện nào cũng không có hồn, chẳng tác dụng gì đến người làm hoặc người thấy. Làm thật đấy, nhưng chỉ công cốc, rất vô ích.

Nói tóm lại, gì gì đi nữa, có làm dấu thánh giá hay “dấu lạ” với mình mình hoặc với người, cũng chỉ nên làm những động tác rất “ắt và đủ”, thôi. Nói theo ngôn ngữ người đời, là nói và bảo: hãy chỉ nên vừa đủ, cả khi làm lẫn khi vui. Như châm ngôn được bạn bè truyền nhau trên mạng, rằng:

“Vừa đủ HẠNH PHÚC để giữ tâm hồn đượcngọt ngào.

Vừa đủ THỬ THÁCH để giữ mình luôn kiên cường.

Vừa đủ MUỘN PHIỀN để thấy mình thật sự là người.

Vừa đủ HY VỌNG để thấy mình Hạnh Phúc.

Vừa đủ THẤT BẠI để giữ mình mãi khiêm nhường.

Vừa đủ THÀNH CÔNG để giữ mình mãi nhiệt tâm.

Vừa đủ BẠN BÈ để bớt có cảm giác cô đơn.

Vừa đủ VẬT CHẤT để đáp ứng các nhu cầu cuộc sống.

Vừa đủ NHIỆT TÌNH để có thể đợi chờ trong hân hoan.

Vừa đủ NIỀM TIN để xua tan thất bại!”

(trích điện thư từ bạn bè gửi rất nhiều, vào ngày 17/01/2012)

Lại nói tóm, làm gì thì làm miễn là việc làm của bạn và của tôi, vẫn vì mục tiêu khiến mọi người vui tươi, hạnh phúc như Chúa dạy. Đó mới là vấn đề. Đó chính là mục tiêu của cuộc sống, rất thánh thiêng. Anh em.

Trần Ngọc Mười Hai

Vẫn xin mình xin người

chớ đặt nặng những dấu bên ngoài,

nhưng hãy chỉ quan tâm đến

điều Chúa nhắn nhủ vào giờ cuối,

thế thôi.

“Khi em viết, tôi biến thành giấy bút”

2012-01-14T07:00:00.001+11:00

Chuyện Phiếm đọc vào Chúa Nhật thứ ba thường niên năm B 22.01.2012

“Khi em viết, tôi biến thành giấy bút”
“Bút tương tư, mực nhớ đến ai kìa?
Giấy từ cây, bút từ gỗ xa xưa
Mực từ nhựa, tôi từ em sống lại.”

(Nguyên Bích/Du Tử Lê – Hiến Chương Yêu)

(1Ga 4: 1)

Mấy ai biết, lời thơ anh viết những là viết bằng bút/bằng mực trên giấy/gỗ, lâu rồi biến thành “Hiến chương yêu”? Có người bảo: tình tự nơi thi ca/âm nhạc đầy “nhựa/mực” khiến cho tôi “từ em sống lại”, rất êm ái. Tôi, từ “Em sống lại” hay “biến thành giấy” lời thơ vui giúp tôi viết. Viết, để em ngâm. Ngâm, đôi ca từ ý nhị ở bài hát:

“Khi em lạnh, tôi biến thành ngọn lửa,
Đốt thương yêu, than nóng hực ân tình.
Khi em đọc, tôi biến thành chữ viết,
Cả nghìn chương, chỉ chép chuyện đôi ta.”

(Nguyên Bích/Du Tử Lê – bđd)

“Chỉ chép chuyện đôi ta”, là những chuyện mà bần đạo vốn những xục xạo đôi giòng chảy nhạc tình vẫn cứ trôi vào lời thơ đến phờ phạc. Để rồi, bạn bè thấy vậy, bèn bảo ban: “Sao bạn lại hành hạ mình đến như thế?”

Thật chẳng rõ, bần đạo đây lâu nay có tự hành hạ mình bằng giòng chảy uốn éo nhiều câu kéo, có vậy không? Nhưng, bần đạo xin thưa với bầu bạn là đấng bậc đang đọc những giòng này, rằng: nếu không có âm nhạc và lời thơ gửi từ bạn bè, thì bầy tôi nay cũng “bù trớt” chẳng làm sao có được nguồn hứng mà dông dài những phiếm cùng luận, vẫn rất bận.

Bận đến độ, có dịp là biến thành giấy/bút để hát tiếp lời ca da diết với ý nhạc:

“Khi em chết - cõi đời này phải hết
Không chỉ tôi, hoa cỏ cũng lên trời
Muông thú xa rừng,
Chim lạnh từng đôi,
Bao thế hệ vì em mà tàn phai.”

(Nguyên Bích/Du Tử Lê – bđd)

Thật ra, đã mấy người hiểu rằng: một khi nhà thơ đặt bút viết những lời như “khi em chết, là tất cả cõi đời này cũng phải hết”. Thì, bằng giòng chảy tâm tư, ta đem vào đó những tình tự đê mê đến là mệt mỏi! Như bần đạo, khi đã đặt bút phiếm loạn và phiếm bậy đôi lời, cũng chỉ hí hoáy đôi ba giòng cho hết chuyện, chứ nào dám bảo: “khi em chết”, đời anh cũng như cuộc đời của nhiều người sẽ hết chuyện để mà phiếm và kể lể! Bởi, ngoài tình yêu đôi lứa của những anh và em, còn nhiều thứ tình khác cũng khó tàn phai. Thế nên, bần đạo xin được ghi chép ở đây một truyện kể để mua vui và minh hoạ, trước khi ta đi vào đề tài phiếm. Truyện rằng:

“Bông hồng dù đỏ hay trắng cho Ngày của Mẹ, đối với tôi chỉ là biểu tượng, chẳng ép phê gì. Ký ức về mẹ, dù gần hay xa, mới là điều nhức nhối. Tuổi càng cao, càng dễ quên chuyện trước mắt, nhưng lại hay nhớ chuyện xa xôi. Tuổi đời, tình đời trải miết nay nhớ về mẹ, thôi thì với bao điều thiếu sót và ray rứt, cứ giá mà… giá mà….

Hai mươi năm trước, ông tổng giám đốc công ty tôi mất mẹ. Lúc đương quyền, ông đem mẹ vào Sàigòn ở với ông. Khi ông về hưu, bà đòi về quê ở ngoại ô Hà Nội và mất ở đó.

Tôi đến thăm khi ông trở lại Sàigòn được vài tháng. Tuổi già được về quê sống những năm tháng cuối đời, rồi mất nhẹ nhàng như thế thì còn gì bằng, nên tôi an ủi:

- Mất mẹ, tớ cảm thấy như thiêu thiếu thế nào ấy…

- Thiếu cái gì?

- Tớ muốn trồng dàn bầu hay dàn mướp ở sau nhà cho mát, trồng cây nào hay hơn vì tớ sợ kiến… Tớ vẫn hay hỏi bà những chuyện lặt vặt như thế. Tớ sinh ra ở quê, nhưng có sống ở quê đâu. Bây giờ bà mất, tớ chẳng biết hỏi ai… Hồi đó tôi mới xấp xỉ U 40, còn mẹ, thấy cái thiêu thiếu của ông đúng là lẩm cẩm. Mấy chuyện vặt đó hỏi đâu chẳng được. Bây giờ thì tôi cảm được cái thiêu thiếu của ông thế nào rồi.

Tôi có thằng bạn hồi trung học. Tay này quậy phá thầy cô dàn trời. Trường đuổi học, mời phụ huynh đến thông báo. Mẹ nó đến, đứng khoanh tay như người phạm tội, nhẫn nhục nghe thầy tổng giám thị trút cơn thịnh nộ, hài tội thằng con gần nửa tiếng đồng hồ. Mẹ nó chảy nước mắt:

-Nhà cháu nghèo, chạy cơm từng bữa cho anh em nhà nó có cái ăn. Nhà cháu lại không biết chữ, biết thế nào mà dạy nó. Nhờ thầy cô thương đến mà dạy dỗ. Đuổi học, thì nó học ở đâu? Ra trường tư làm gì có tiền. Trăm sự nhờ thầy thương cháu, roi vọt cho cháu nên người. Để rồi tối về, nhà cháu răn đe nó…

Cơn thịnh nộ trôi qua, dường như thương cảm với người đàn bà quê mùa trước mặt, thầy tổng giám thị rồi cũng bỏ qua. Tôi và thằng ông mãnh đó lấp ló ngoài văn phòng theo dõi. Nó cười hi hí khi biết mình tai qua nạn khỏi. Chưa hết, hôm sau nó hớn hở nói:

-May quá, bà già tao giấu biệt chuyện này với ông già, nếu không thì… hì…hì…”.

Nó tiếp tục quậy phá, nhưng kín đáo hơn, quậy phá cho đến khi vào lính vẫn còn, nên lãnh “củ” đều đều. Lần này thì chẳng ai nhẫn nhục thay cho nó. Hôm rồi, thằng ông mãnh về nhà sau ca đêm, ngồi uống rượu một mình, lướt “net”, đọc được bài “Cá bống kho tiêu” nào đó, gọi phone cho tôi từ Mỹ, nói rằng, tự nhiên nhớ mẹ, rồi khóc hu…hu… qua điện thoại:

-Cả đời tao làm khổ bà già. Bà già bệnh, tao bận việc, cứ hẹn lần hẹn lữa, không về chăm sóc được. Bà già mất, tao về, không kịp nhìn mặt… Tiền bạc bây giờ có ích gì…

Mẹ nó mất cũng gần 10 năm rồi… Càng quậy phá, càng mềm nhũn. Nguôi ngoai gì nổi! Mẹ tôi mất hồi đầu năm. Thấy tôi buồn, thằng bạn học rủ về quê nó ở Châu Đốc chơi cho khuây khỏa. Chén thù chén tạc, say túy lúy, cả bọn chuệnh choạng kéo nhau đi hát… karaoke. Thằng bạn cầm micro nói:

-Xin giới thiệu với anh em miệt Châu Đốc, thằng bạn tôi đây ở Sàigòn vừa mất mẹ. Tôi xin hát tặng nó bài… “Bông hồng cài áo”… Rồi nó say sưa hát, động tác biểu diễn như một ca sĩ chuyên nghiệp. Bỗng nhiên giọng hát run run… Nó khóc nấc lên.

Cách đây 2 năm, tôi ghé Châu Đốc dự đám tang mẹ nó… Lại một chuyện khác, lần này không phải thằng, mà là …bà già. Tôi có cô bạn người Ý cũng trạc tuổi như tôi, mỗi lần về Milan, ra nghĩa trang thăm mẹ, mang theo thỏi chocolate, ngày xưa bà thích ăn (mà cô ta cũng thích nữa), bẻ chocolate, cùng ăn với cái… bóng mẹ. Chocolate Tây thay cho nhang đèn Ta, cũng chỉ là tấm lòng. Mẹ cô ta mất cũng 10 năm rồi.

Lại có thằng, có thức ăn hay trái cây nào hay hay, lại mang để trên bàn thờ mẹ, và đặc biệt chỉ thích món ăn lấy từ bàn thờ mẹ. Khách đến chơi, thân thiết lắm, mới mang đồ cúng mẹ xuống đãi. Hỏi vì sao? Ừ, thì cũng như hồi xưa bà cho mình ăn vậy, có đồ gì ngon cũng để dành cho mình…

Mà có thằng con nào, dù có làm tới cái ông gì vĩ đại đến đâu, mà trưởng thành dưới con mắt của mẹ mình đâu nhỉ? Có thằng 6 bó rồi, xách xe ra khỏi nhà, vẫn bị gọi lại “Lại quên mang nón (bảo hiểm)”. Mùa mưa, trời chưa mưa, ngồi một chỗ, nhưng vẫn gọi vói thêm thằng con «Mang theo áo mưa».

Tôi có thằng bạn trẻ người Đức chừng… 50, ra ngoài đường cũng bị bà già vói theo “Alex, quên mang dù!” Thằng này lúc nào cũng vênh váo tự hào vì còn mẹ. Nó khoe: “Từ hồi tôi qua Việt Nam, mẹ tôi lấy làm lạ vì tôi quan tâm tới bả khác xưa nhiều lắm. Bả vui!”. Alex làm ăn ở Việt Nam hơn 12 năm rồi.

Bông hồng đỏ hay trắng cho Ngày của Mẹ, với tôi chỉ là biểu tượng, chẳng ép phê gì. Ký ức về mẹ, dù gần hay xa, mới là điều nhức nhối. Tuổi càng cao, càng dễ quên chuyện trước mắt, nhưng càng nhớ chuyện xa xưa. Tuổi đời, tình đời trải miết, nay nhớ về mẹ, thôi thì với bao điều thiếu sót và ray rứt, cứ giá mà… giá mà…. Nụ cười của người già, dù là nghễnh ngãng, dù là mù lòa… nhớ lại, sao mà dễ thương chi lạ, nhớ xoáy tận đáy lòng. Ray rứt và ân hận là thế! Ước gì thời gian lùi lại, sẽ tìm cách ghẹo bà, để có nhiều hơn nụ cười móm mém như thế. Nụ cười của mẹ già là nụ cười mãn nguyện, con cháu chưa quên bà, vẫn ở bên bà. Tôi viết bài này, tặng cho các bạn trẻ U 30, 40.. gì đó. Các bạn hẳn có nhiều cơ may còn mẹ. Hãy biết trân trọng thời gian bên mẹ.

Tôi biết (cũng như tôi ngày xưa), cách biện minh dễ nhất là bận việc và cứ hẹn lần. Thời gian chắc gì đã làm nguôi ngoai nỗi nhớ? Nhà thơ Nguyễn Khuyến có câu thơ khóc bạn: «Tuổi già giọt lệ như sương, hơi đâu ứa lấy hai hàng chứa chan».

Ừ, nếu giọt lệ già này mà nhớ mẹ, thì ray rứt biết chừng nào !” (trích bài viết có tựa đề “Những thằng già nhớ mẹ” qua điện thư cũng như trên mạng)

Thật ra thì, nơi cõi đời rất muốn “phiếm” này, người người vẫn cứ kể. Kể về chuyện còn hay mất mẹ, cũng đều kể về chuyện của mình. Của chúng mình. Hôm nay, bần đạo lục lọi ký ức để sẽ phiếm. Phiếm loạn về chuyện chúng mình, về anh về em, về những chuyện thoạt nghe thấy giống ca từ ở giòng nhạc bên dưới:

“Chuyện của hai người, chuyện của lứa đôi
Mặc kệ ai cười, mặc người bĩu môi
Có gì đâu, ta sẽ chết
Nhưng tình ta không chết
Vì mở đầu nhân loại: cuộc chơi riêng.”

(Nguyên Bích/Du Tử Lê – bđd)

Phiếm, câu chuyện của hai người hay nhiều người, bần đạo đây chẳng bao giờ chuyên trách những chuyện mách giúp này nọ, chỉ dám xin bạn/xin tôi, ta miễn cho nhau phần đáp trả. Chỉ xin phiếm nhẹ về đời mình/đời người và cuộc sống chung đụng của lứa đôi, tác hại hơn ly thân, lẫn ly dị.

Bởi muốn phiếm, nên vừa rồi, có khảo sát về đám trẻ vẫn sống bên mẹ mình, nhưng mẹ lại cứ sống chung với người khác, khiến tình huống nơi trẻ lại sẽ tồi tệ, rất nhiều bề. Khảo sát mang tựa đề: “Hôn nhân, sao trở thành vấn đề?” do Trung tâm Nghiên cứu về Gia đình Người Mỹ đặt địa bàn tại Đại Học đường Virginia, Hoa Kỳ có đôi ba nhận xét rất như sau:

“Xảy ra sự kiện là: hôn nhân ngày nay bớt liên kết vào với chuyện sinh con đẻ cái hơn thời trước, nên đám trẻ hôm nay chừng như rơi vào tình thế quay vòng vòng hết ở với người này lại bay qua ở với bậc trưởng thượng khác, các vị cứ đi ra rồi lại đi vào cuộc đời của chúng, đến chóng cả mặt.

Khảo sát phát hiện rằng: có đến 24% số trẻ sinh từ cặp phối ngẫu sống cùng giường, tức là trẻ nào sinh tự các cặp nam nữ chung với nhau vẫn nhiều hơn là tự người mẹ đơn chiếc, sống ở vậy.

Chuyên gia khảo sát là Bradford Wilcox thuộc Đại học Virginia, Hoa Kỳ đã tường trình là hiện tượng này còn cho thấy: bà mẹ nào chung sống với bạn khác, thì con của bà ít thấy mình được tin tưởng và ít thấy an toàn về cảm xúc trong quan hệ với nhiều người. Các em thiếu hoặc mất đi tính chung thuỷ về tình dục. Theo tác giả khảo sát thì kết quả cho thấy nhiều điều tồi tệ đem đến với cuộc sống của trẻ. Tác giả còn nói: giả như bậc cha mẹ trên lại sống như thể không cần hôn thú hoặc thủ tục này khác, thì cuộc sống của trẻ dễ bị sói mòn và không an toàn.

Đồng thời, qua phỏng vấn với phóng viên tờ Catholic News Service ở Denver cho thấy tình trạng sống của cha mẹ đã ly dị nay ở chung với người khác trong gia đình đang gia tăng đáng kể. Nhiều người lại cũng trải nghiệm chuyện ly dị của một thành viên trong gia đình và/hoặc thấy bạn bè từng ly thân ly dị cũng khá nhiều, đã khiến họ ngần ngại chuyện hôn nhân, hơn trước rất nhiều. Tuy thế, cũng có người thấy bậc cha mẹ tuy đã ly dị , nay lại quyết tâm xử sự khác đi bằng cách dấn thân hơn vào chuyện lập gia đình. Những người như thế nay gia tăng phấn đấu chuẩn bị cho hôn nhân của mình kỹ hơn bậc cha mẹ từng làm vào thời trước.” (x. Mark Pattison, National Catholic Reporter 25/8/2011)

Đọc những cảm nghiệm do nhà khảo sát kiêm tác giả Bradford Wilcox là phải nghe thêm lời ca ta vẫn nghe hát để không bị phân tâm bởi các hiện tượng xảy ra ở Mỹ. Chỉ khi nào mấy chuyện như thế xảy đến trên quê nhà người mình, thì khi ấy mới thấy bận tâm cần xem xét sự việc. Nói thế, là để chào mời bạn bè/người thân nghe tiếp đôi ba ca từ của nghệ sĩ vừa trích dẫn, rằng:

“Khi em khóc tôi biến thành nước mắt
Chảy giùm em - cho cạn nỗi ưu tư
Để mắt em xanh - để môi em mềm
Tôi thành lá giữa khi chiều sắp tối.”

(Nguyên Bích/Du Tử Lê – bđd)

Nghe nghệ sĩ hát lời đau buốt, có “nước mắt chảy giùm em” tưởng cũng nên nghe tiếp lời phát biều của học giả khác có tên là Garcia, Thư ký Trưởng Hội Đồng Giám Mục Hoa Kỳ trả lời phỏng vấn trên tờ Catholic News Service đôi nhận xét sau:

“Ít năm gần đây, bà con thấy rõ sự kiện hôn nhân ở Mỹ có khoảng cách đáng kể. Nói khoảng cách, ý tôi muốn nói đến hiện tượng người có học hoặc khá giả đã có chiều hướng nay kết hôn nhiều hơn là những người không có lợi thế như họ. Nói cho ngay, thì người thuộc tầng lớp lao động ít có khuynh hướng lo chuyện cưới hỏi như lớp người nói ở trên. Về kinh tế, việc cưới hỏi vợ chồng cũng đem lại nhiều điều lợi. Thành thử, giả như giới lao động không đánh giá cao chuyện hôn nhân như trước, thì đấy mới thành vấn đề. Bởi, hôn nhân là cơ sở từ thiện giúp ta xây đắp giàu sang, lành mạnh cho chính mình.” (x. Mark Pattison, bđd)

Nói thế, là nói theo bản tường trình của Hội đồng Giám mục ở Mỹ. Còn, nói như bài viết có tựa đề nổi cộm như: “Sao chuyện vợ chồng lại trở thành vấn đề, đến như thế?” thì nói như thế này:

“Hôn nhân là quan hệ cần thiết rất tốt lành cho chúng dân. Nhưng nếu liên kết với các điều lợi về kinh tế, sức khoẻ, giáo dục và an toàn phúc lợi giúp chính quyền cấp lớn nhỏ từ địa phương cho chí tiểu bang và liên bang có thể phục vụ lợi ích chung cho những người đi đến hôn nhân nay trải dài đến người lao động, nghèo túng hoặc thiểu số trong 4 thập niên qua, thì ta sẽ thấy con số các vị có gia đình đã trở nên ngày càng suy yếu nhiều trong cộng đồng mọi giới.” (x. bđd)

Hội thánh vẫn giáo dục con dân mình rằng: mọi quan hệ dục tình ngoài hôn nhân đều mang tính phạm pháp, rất có tội. Giả như nam nhân nữ phụ nào sống chung với nhau tìm cách đi đến hôn nhân theo khuôn khổ luật buộc, theo cung cách chuẩn bị đi đến hôn nhân như giáo phận đề bạt, thì các thừa tác viên/mục tử cũng nên khích lệ các cặp nam thanh nữ tú nên sống riêng rẽ cho đến ngày cưới, mới là phải phép.

Thống kê của Uỷ ban Hôn nhân và Đời sống Gia đình cùng Giới trẻ thuộc Hội đồng Giám mục Mỹ cũng cho biết: “Hầu hết các cặp nam thanh nữ tú đến với Hội thánh Công giáo chuẩn bị hôn nhân đều đã có quan hệ gần gũi rất chung sống.” Thông kê chính thức của Giáo hội ở Mỹ cũng cho biết: vào năm 1974, có 406,908 cặp nam thanh nữ tú lập gia đình theo luật Hội thánh Công giáo. Năm 2011, số các cặp nam nữ lập gia đình theo luật buộc xuống thấp chỉ còn 170,172 cặp, mà thôi. Ngoài ra, khảo sát còn cho biết:

“Các cặp nam thanh nữ tú nay không theo qui tắc hôn nhân an toàn nữa, điều này không có nghĩa là vì sự việc như thế gây hại cho con trẻ sống với mình. Dù việc chung sống được nhìn theo khía cạnh gây nguy cơ tạo ảnh hưởng lên con cái về tâm lý và xã hội đi nữa, điều này không có nghĩa là các trẻ ở vào trường hợp như thế đều có kinh nhgiệm tồi tệ, hết.

Thống kê năm nay cho thấy: với lứa tuổi từ 6 đến 11, thì chỉ có chừng 16% số trẻ sống với cha mẹ không hôn phối đã có vấn đề nghiêm trọng về cảm xúc. Dù sao, thì tỷ lệ này vẫn cao hơn số các trẻ sống với gia đình có cha hoặc mẹ đẻ hoặc cha mẹ nuôi đi đến hôn nhân đàng hoàng, chỉ hơn có 4% thôi.” (x. bđd)

Tóm lại, lập trường của Hội đồng Giám mục Mỹ cho thấy: gia đình cưới hỏi đàng hoàng theo luật buộc sống an mạnh về sinh lý vẫn là tiêu chuẩn bằng vàng đối với các gia đình sống ở Mỹ. Lớp trẻ ở đây chừng như đang phấn đấu để sống đúng chức năng về kinh tế, xã hội lẫn tâm lý với gia đình theo cung cách chính đáng.

Nói cho cùng, thì phán đoán bài bản và chính mạch như đấng bậc nhà Đạo bao giờ chả phán và bảo như thế. Như thế cũng như thể chẳng quan tâm nhiều đến ý kiến phản hồi của bạn đọc trong tuần, như sau:

“Quả là phát giác kinh khủng. Tuy nhiên, có thể đây là trường hợp thống kê nói quá đáng về những tác hại do ly thân/ly dị hoặc do cha mẹ đơn chiếc gây ra, thôi. Thống kê thông thường do viện IIRC cho biết, thì 10% số trẻ sống với gia đình không bị gãy đổ cũng đang gặp rắc rối. Trong khi đó, có đến 15% số trẻ sống trong gia đình có bố hoặc mẹ đơn chiếc sống một mình cũng đang gặp khốn khó, thấy rất rõ. Khoảng cách biệt 50% cũng đáng để ta quan tâm. Dù gì đi nữa, thống kê khác cho thấy cũng có nhu liệu đích đáng để bảo rằng phần đông 90% lớp trẻ sống vui vẻ là thuộc gia đình không bị hề hấn vì chuyện ly thân ly dị.

Tiếp tục ý kiến phản hồi rất chầm chậm trên báo, lại có lập trường của người khác, như sau:

“Thế, chuyện xách nhiễu tình dục trẻ em thì sao? Nhiều trẻ vẫn bị các nam nhân đang chung sống cứ là gạ gẫm mó sờ nhiều hơn người dưng nước lã sống ở ngoài, thì sao đây?”

Người đọc có hỏi nhiều như thế, cũng chỉ là hỏi để mà hỏi, chứ đã nào nhận được câu đáp trả từ đâu đó. Hỏi, cũng chỉ để tự nhắc nhở mình về những khuyên hoặc bàn luận từ đấng thánh nhân hiền, vẫn cứ bảo:

“Anh em đừng cứ thần khí nào cũng tin,
nhưng hãy nghiệm xét các thần khí xem có phải bởi Thiên Chúa không,
vì có lắm ngôn sứ giả xuất hiện trên thế gian này.”

(1Ga 4: 1)

Nói như thánh nhân không phải là nghi kỵ hết mọi ý kiến của khảo sát thống kê hay báo cáo với tường trình, mà là cẩn trọng với mọi đường lối hoặc cung cách thăng tiến lẫn nhau. Thăng tiến, trong tình thương yêu nên có Chúa hướng dẫn và ngự trị. Cẩn trọng và xem xét cho kỹ, rồi nghe thêm lời trần tình của nghệ sĩ, mà ngâm nga, những là ca hát:

“Chuyện của hai người, chuyện của lứa đôi,

mặc kệ ai cười, mặc người bĩu môi.

Có gì đâu, ta sẽ chết,

nhưng tình ta không chết

vì mở đầu nhân loại: cuộc chơi riêng.”

(Nguyên Bích/Du Tử Lê – bđd)

Chao ôi! Sao lại tình tứ thế nhỉ? Dù người tình có chết đi, nhưng tình người đâu chết được, mà chỉ là mở đầu bằng cuộc chơi riêng, mà thôi. Cuộc chơi riêng, có là cuộc đời của riêng ai, một mình hoặc qua chung sống, vẫn là cuộc chơi của người đời. Của tôi. Của bạn. Rất để đời.

Trần Ngọc Mười Hai

lâu nay từng ngẫm nghĩ:

chẳng cuộc chơi nào là riêng rẽ.

nhưng cứ là ân huệ Bề Trên gửi đến vẫn cho tôi.

Cho mọi người.

Ở đời.

“Đố ai biết lúa… mấy cây”

2012-01-07T07:00:00.000+11:00

“Đố ai biết lúa… mấy cây”
“biết sông mấy khúc, biết mây mấy tầng...”
(Phạm Duy – Đố Ai)

(Ep 4: 17-24)

Có những câu đố chữ, nghe qua cũng hay dữ. Nhưng nghe lại, khó mà hiểu được. Hiểu rằng, đố như thế chỉ là để như “đố vui để học”, hay “đố vui để chọc” cho vui mà thôi. Có một thời, ở Sàigòn, Trung Tâm Học Liệu đường Trần Bình Trọng, Quận 5 từng khai sáng ra chương trình này “đố vui” này, trên truyền hình.

Bần đạo nhớ không lầm, thì: cũng có một thời, các vị từng làm rộn chương trình này lên phải kể đến người thày nọ có tên và họ là Cao Thanh Tùng, một đàn sĩ lão luyện và quý hiếm chuyên chơi Trung hồ Cầm (Cello/Violoncelle) ở Sài Gòn thời đó, và một cụ nữa là linh mục Dòng cùng thời với bần đạo mang tên rất ư là Tiến Lộc Dòng Chúa Cứu Thế, đã tiếp nối công trình của người tiền nhiệm nay ở Mỹ.

Về những câu thơ đố chữ, bố ai mà trả lời được, những là: quét sạch lá rừng, sông kia mấy khúc, lúa nọ mấy cây? Nhưng, có câu đố mang chất liệu rất thi ca, cứ tà tà đố mãi chỉ như sau:

“Đố ai nằm võng không đưa,

Đố ai gặp lại người xưa không nhìn.

Đố ai quên được chữ tình,

Đố ai quên được bóng hình người yêu.”

(trích điện thư của một bạn tìm lại mãi trong trí nhớ vẫn không nhớ)

Không biết có phải vì người đố chờ mãi chẳng thấy ma nào giải được, bèn có thơ rất “con cóc” như sau:

“Người ta nói yêu là ngốc,

Bởi chữ tình là nguồn gốc chữ ngu…

Đôi khi con người, ta cần dừng lại…

Dừng lại, để rồi bước nhanh hơn.

Đôi khi con người, ta cần buông tay…

Cần cho đi, để rồi có nhiều hơn.

Đôi khi con người ta cần khóc,

khóc thật lớn, để rồi cười thật to…

Đôi khi con người lại cần ở một mình,

một mình, để biết có nhau quan trọng như thế nào.”

(trích dẫn cũng từ một điện thư như trên)

Có câu đố lại cứ hư hư thực thực, rất như sau:

“Ai bảo chăn trâu là khổ.

Tôi đây chăn nàng còn khổ hơn trâu!”

(trích từ nhiều điện thư bay đến như bướm trắng)

Ấy thế nhưng, có câu đố mà rất ít người dám đưa ra để chọc hay để học, dù cũng là đố vè lè nhè nhiều tình tiết nhưng không làm sao biết mà trả lời trả vốn cho đúng cách. Hoặc, có đố thì đố rất nhẹ nhưng câu đáp chẳng ăn khớp, hoặc không mấy thích hợp mỗi thế này:

“Thập niên năm đó, có tương lai

đố ai biết được phụ nữ người gì? ở đâu? Từ bao giờ?

vốn điếc nên không sợ súng, cũng chẳng màng mối sợ nạn nhân mãn,

đã quyết định từ nay không bao giờ lấy chồng, hoặc đẻ con nữa.

Đố ai biết dân tộc ấy người gì?” (trích câu đó của truyền thông không đại chúng)

Bần đạo nghe đố, thấy sao giông giống các câu hỏi của cha cố với đức thày khi bắt đầu một bài giảng ở nhà thờ đến là như thế, bèn xục xạo trên thư viện mạng tìm phần diễn giải từ các bậc thày ở trên cao, mà hội ý. Bỗng chốc, bắt gặp giòng chảy tư tưởng, rất như sau:

“Mới đây, tuần báo The Economist và tờ London Telegraph đã cảnh báo rằng chủ thuyết duy vật nay chừng lại, tại Trung Quốc.

Rõ ràng là, nhiều tuần trước đây ta thấy hiện tượng ly dị đã rộ lên tại nhiều nơi. Đặc biệt hơn cả, là: phụ nữ Trung Hoa sống ở thị thành lại cứ muốn xét lại chuyện cưới hỏi cho đến khi họ gặp được “ý trung nhân” giàu có đủ để có thể giúp họ tậu nhà, sắm xe. Người dân thị thành coi đây là chuyện lạ và đặt cho nó cái tên cũng rất ngộ là “hôn nhân trần trùi trụi”. Có thể nói, đây là chiều hướng từng bị ngành truyền hình tạo ra để lôi cuốn người xem thôi. Nhưng, trong một buổi mạn đàm trên đài, có cô gái trẻ tuổi mới hai bốn đã dám hùng hồn tuyên bố rằng cô chỉ muốn chọn có được căn hộ tươm tất, hoành tráng hơn chọn bạn trai. Bởi, nhà sang cửa rộng vẫn sướng hơn cặp bồ.

Sự thật thì, chính quyền Trung Quốc chẳng mấy thích thú chuyện này. Là bởi vì nghĩ rằng họ đã tạo khúc mắc trong chính sách dân số chăng. Trung quốc, là nước từng chủ trương chính sách “chỉ một con”, nay phải gặp phải tình trạng hiếm muộn phụ nữ -do việc ai cũng chỉ muốn có con trai để nối dõi tông đường nên hễ cứ gặp thai con gái là quyết định đem phá. Và thêm cái tội khác là, số lượng người già sống rất thọ, nay mới đáng sợ. Và chuyện ngưng không lấy chồng của dân con người thường ở Trung Quốc không thuộc vào chính sách nào của giới cầm quyền đưa ra hết.

Để giải quyết tình trạng “không có gì mà ầm ĩ” này, Tối cao Pháp viện của Trung Quốc bèn ra quyết định, là: ai mua nhà chuẩn bị cho gia đình mình về sống; hoặc cha mẹ nào ứng tiền ra mua cho con cái thì vẫn được giữ nó cả sau khi ly dị. Về quyết định này, một luật sư tên là Hồ Bá Chu làm việc tại tỉnh Phù Nam có nói:

“May ra điều này giúp được giới trẻ, đặc biệt là nữ giới trẻ, nay có động thái độc lập hơn trước rất nhiều. Nhờ vào đó, họ có thể suy tư tính toán về chuyện cưới hỏi một cách đàng hoàng đúng đắn hơn là chỉ chú trọng vào tiền của.”

Ở các nước châu Á khác, xem ra người trẻ sống ở thị thành cũng bắt đầu có khuynh hướng gọi là “ta cứ từ từ mà suy tính chuyện lập gia đình”. Theo The Economist xuất bản ở Luân Đôn, thì tại các nước có đời sống khá giả như Nhật Bản, Đài Loan, Nam Hàn, Hồng Kông, tuổi trung bình để nam thanh nữ tú tính chuyện gia đình đã tăng nhanh từ thập niên qua, tức là: nay ở độ tuổi 29-30 cho nữ và 31-33 cho nam. Nhưng không phải chỉ có thế, báo này còn cảnh giác:

“Nhiều người Á đông không chỉ muốn lập gia đình rất trễ mà thôi, mà họ cũng chẳng muốn lập gia đình nữa, đó mới là chuyện đáng ngại. Ở Nhật, tính ra có đến gần 30% phụ nữ Nhật không lập gia đình vào hàng tuổi ba mươi. Có nơi còn lên đến 50% số những người này hẹn sẽ làm như thế, đến suốt đời. Với phụ nữ xứ Đài, có đến 20% số phụ nữ còn độc thân dù ở tuổi sắp lên hàng bốn chục. Và, một khi đã bước vào hàng tuổi này rồi, thì hầu như các cô nhất quyết sẽ không còn chịu lập gia đình nữa. Ở nhiều nơi, tỷ lệ những người không chịu lập gia đình còn ghê gớm hơn thế nữa. Riêng ở Bangkok, có đến 20% phụ nữ tuổi từ 40-44 không lấy chồng. Với dân thị thành ở Tokyo, thì 21% nữ sinh viên tốt nghiệp đại học thường ở vậy, không lấy chồng. Singapore còn hơn thế, tỷ lệ nữ giới ở đây đạt mức 27% số nữ sinh quyết không lấy chồng. Cho đến nay, khuynh hướng này chưa ập tràn qua Trung Quốc và Ấn Độ là hai nước cố dân đông nhất thế giới nhưng chắc rồi cũng sẽ như thế; bởi, nền kinh tế ở hai nước này đã và đang khấm khá hơn trước nhiều. Hậu quả của nền kinh tế phát triển kéo theo việc dân chúng ở nước họ, muốn chọn lựa chuyện nên lập gia đình, nhất là nữ giới, với thế hệ có sinh xuất cao. Đến năm 2050, sẽ có sự chênh lệch khoảng 60 triệu phụ nữ ở độ tuổi dễ lấy chồng nhưng chưa tính, đó là hiện tượng đang xảy đến ở Ấn Độ và Trung Quốc. Điều đó có nghĩa: phụ nữ hai nước này đang bắt đầu đặt vấn đề về chuyện có nên lấy chồng ngay hay không…”

Khuynh hướng này dĩ nhiên là đang gia tăng với các phụ nữ trí thức và/hoặc độc lập về kinh tế. Lý do dễ thấy nhất là: phụ nữ nay không còn mấy thích truyền thống để người đàn ông khuynh loát quyết định mọi chuyện trong gia đình. Số lượng phụ nữ tham gia lực lượng lao động nay đã nhiều hơn. Các người này không còn muốn cảnh ru rú ở nhà chăm lo nội trợ để rồi ngân sách gia đình hoàn toàn tuỳ thuộc vào đồng lương của người đàn ông là gia chủ mà thôi. Nói cách khác, phụ nữ người châu Á nay không còn thích ở nhà làm những việc không tên trong gia đình nữa.

Không riêng gì Trung Quốc, mà tại các nước khác ở châu Á, chuyện “phụ nữ không muốn lập gia đình nữa” có nghĩa là số con cái trong gia đình cũng sẽ giảm sút. Từ đó, lại có thêm vấn đề là đàn ông xứ này sẽ mất dần ảnh hưởng xã hội do không có người để mình cưới và tình phụ tử sẽ biến vào thiên thu. Chuyện đóng vai làm trụ cột gia đình nâng đỡ người già cả/bệnh tật cũng sẽ giảm sút. Cuối cùng, theo quan điểm của tờ The Economist, thì rồi ra chuyện này cũng sẽ là một trong các vấn đề nghiêm trọng không chỉ cho châu Á thôi, mà cho cả thế giới nữa.” (x.Carolyn Moynihan, The Asian marriage in trouble, MercatorNet 24/8/2011)

Đọc tường trình của mấy tờ báo lớn “không nói láo ăn tiền” như thế, chắc hẳn bạn cũng như tôi, ta sẽ khựng lại chừng đôi phút, để khi tỉnh táo, sẽ lại nhớ bài ca “đố ai”, vẫn còn đó câu hát:

“Đố ai biết gió ở đâu,

Gió hay đi vắng lúc nao có nhà.

Đố trăng mấy tuổi trăng già,

để em lên tiếng mặn mà yêu anh…”

(Phạm Duy – bđd)

Hát bấy nhiêu chắc chưa đủ, để diễn tả tình trạng “khá căng” đối với những người xưa nay vẫn cứ bị đố nhăng đố cuội. Đố, cả những câu ca ta từng nghe hát:

“Đố ai tìm được tim ai,

Biết ai nhặt được tim em

Để em ca hát… cho đời nên thơ

Để anh âu yếm, dâng người trong mơ.”

(Phạm Duy – bđd)

Nghe xong câu hát này, hẳn bạn và tôi, ta lại sẽ giật mình mà hỏi rằng, nghệ sĩ già họ Phạm có nghĩ trước những chuyện xảy ra hôm nay ở trời Đông như được cảnh báo không? Chuyện xảy ra, là sao mà “nhặt được tim em”, để “em ca hát, cho đời nên thơ”, được! Bởi rõ ràng, là: chuyện phụ nữ Á Châu nay từ chối không chịu lấy chồng nữa, thì đâu dễ để kết thúc chỉ một bài báo thôi.

Đọc bài báo trên tờ The Economist, chắc hẳn nhiều độc giả cũng thấy ái ngại không ít. Nhất thứ là độc giả gốc người Á Đông vốn có nền văn hoá và văn minh văn hiến rất chính mạch, thường thì không mấy đồng ý. Quan ngại nhiều thì đúng hơn. Quan ngại, là bởi cứ sợ rằng đây là khuynh hướng toàn cầu chịu ảnh hưởng nhiều từ lối sống Âu Tây, do cuộc cách mạng vi tính tạo nên.

Một số người quan ngại, lại cứ cho rằng: quan điểm của người tường trình tình hình ở Đông Á xem ra chưa phản ánh được hết mọi mặt của sự quan ngại hoặc, hiện tượng xảy đến, có khi chỉ một chiều. Có vị độc giả còn nại cớ bảo rằng: không thấy tác giả nói gì về động thái của đàn ông Châu Á. Liệu những người này có phản bác ý kiến của người viết không chứ? Đàn ông Á Đông ở độc thân, có phải vì họ tình nguyện sống như thế hay không? Hoặc, cũng có thể lý do là vì họ cũng chần chừ lâu quá, nên quá thời, chăng?

Không riêng gì châu Á, bà con ở phương Tây nói chung nay cũng chầm chậm không còn hăng say tính chuyện lập gia đình vào hàng tuổi hai mươi như khi trước, vì vẫn muốn để cho xong đại học và có việc làm ổn định đã. Có người lại coi hàng tuổi hai mươi là thời kỳ có tự do bay nhảy; vui chơi cho thỏa thích cho đến khi đứng tuổi, chững chạc mới tính chuyện cam kết với trách nhiệm.

Hiện tượng trì hoãn trưởng thành nay trở nên phổ biến rộng khắp nơi trên thế giới chứ không chỉ ở châu Á mà thôi. Nhiều nhà xã hội học gọi đó bằng tên “tuổi trưởng thành đành chịu hố”. Cuối cùng thì, hiện nay trên thế giới đang xảy đến hiện tượng thật rõ nét, đó là:Tây cũng như ta, già cũng như trẻ, ai cũng chỉ muốn có nhiều tự do chứ không còn muốn ràng buộc vào các gò bó, o ép dưới hình thức hôn nhân giả đình, như trước nữa.

Là dân con nhà Đạo, chắc cũng có ý kiến hỏi rằng: nhà Đạo mình thì sao? Có hiện tượng nào nổi lên như thế không? Và nếu có, ta làm thế nào để dung hoà?

Hỏi, là hỏi thế chứ ai nào dám có câu trả lời. Chí ít, là đám phó thường dân kiêm giáo dân hạng thứ như bần đạo, thì “biết đâu em trả lời”. Có là bé em như bần đạo nhiều lắm cũng chỉ lạo xạo chạy đến với đấng bậc thân quen mà vấn ý. Đấng bậc bạn bè nghe vấn ý bèn nói nhỏ: vấn gì thì vấn sao không vấn ngay nguồn mạch của ý tưởng chân phương, chân thật rất chân chất là Kinh sách của Đạo. Được lời như cởi tấm lòng, bần đạo nghe thế bèn lấy Phúc Âm ra lần giở trước đèn, gặp ngay câu khuyên rất thật, từ Phaolô thánh nhân, như sau:

“Tôi khuyên anh em: đừng ăn ở như dân ngoại nữa,

vì họ sống theo những tư tưởng phù phiếm của họ…

Còn anh em, anh em đã chẳng học biết về Đức Kitô như vậy đâu;

nếu anh em đã được nghe nói về Đức Giêsu

và được dạy dỗ theo tinh thần của Người,

đúng như sự thật ở nơi Đức Giêsu.

Vì thế, anh em phải cởi bỏ con người cũ với nếp sống xưa,

là con người phải hư nát vì bị những ham muốn lừa dối,

anh em phải để Thần Khí đổi mới tâm trí anh em,

và phải mặc lấy con người mới,

là con người đã được sáng tạo theo hình ảnh Thiên Chúa

để thật sự sống công chính và thánh thiện.

(Êp 4: 17-24)

Chẳng giấu gì bạn, gì tôi, bần đạo đây đọc lời khuyên trên suy nghĩ lung lắm bèn tìm đến các truyện kể nhè nhẹ đây đó, để thư giãn bèn tìm ra được một truyện kể, rất nhe, như sau:

“Vào khoảng năm 1982 các giáo sư ra trường từ Đại Học Cao Đẳng Sư Phạm rất nghèo khổ, nên các cô quyết định tìm chồng qua các tiêu chuẩn là: nhất Y, nhì Dược, tạm được Bách Khoa, bỏ qua Sư Phạm.

Đã vậy, các nàng còn sáng tác và tặng cho một bài thơ độc rằng:

Em chẳng lấy chồng Sư Phạm đâu

Lấy chồng Sư Phạm chẳng bền lâu

Ba năm cao đẳng ho ra máu

Để lại cho em ... lá phổi sầu.

Thiệt là vô cùng ngạo mạn, các chàng giận run người và một cuộc họp khẩn cấp được triệu tập. Ngài Chủ Tịch ban ra ngay một sắc lệnh tuyển chọn một Trạng Quỳnh để đấu trí với đám con cháu bà Đoàn thị Điểm kia. Và một thiên tài đã xuất hiện đáp trả lại như sau:

Em nên lấy chồng Sư Phạm thôi

Lấy chồng Sư Phạm rất đẹp đôi

Một năm anh nghỉ ba tháng phép

Ấp ủ tình em lúc lẻ loi.

Nghe lời đối đáp như thế này thì thắng lợi hoàn toàn nghiêng về phía các chàng sư
phạm rồi còn gì.”

Điện thư viết đến đây bèn “tắt tịt” không thấy lời đối đáp của các cô sư phạm nữa. Chắc là đã hẹn bà con kỳ sau chăng?

Đọc truyện rồi, bần đạo chỉ biết kêu lên: “ôi thôi rồi nồi xôi”, sao bọn trẻ bây giờ nhiều ý kiến thế. Kêu lên rồi, đành tắt đèn, xếp bút nguyện cầu Chúa Chí Ái bổ dưỡng thêm cho vài ba ý tưởng chính xác, để còn đối đầu với chuyện của thời đại để còn đọc nữa chứ.

Trần Ngọc Mười Hai

Vẫn muốn thiên hạ

làm theo lời khuyên răn

của thánh nhân hiền lành

rất độ lượng.

“Những con mắt trần gian, xin nguôi vết nhục nhằn,”

2011-12-31T07:00:00.000+11:00

Chuyện Phiếm đọc vào lễ HIển Linh năm B 08/01/2012

“Những con mắt trần gian, xin nguôi vết nhục nhằn,”
Những con mắt muộn phiền, xin cấy lại niềm tin.”

(Trịnh Công Sơn – Những Con Mắt Trần Gian)

(Mt 5: 28)

“Mắt trần gian”, có thấy được nỗi “nhục nhằn”, “muộn phiền” hay không, cũng vẫn là mắt thịt của người trần. Nhưng, sao người cứ bảo và cứ hát: “Xin cấy lại niềm tin”? Còn như, nếu đó là mắt linh thiêng không muộn phiền, thì cũng xin những gì? Phải chăng là tình yêu? Vâng, nói thế cũng đúng. Bởi, đã tin rồi thì chắc cũng yêu thôi! Bởi, nếu không yêu, làm sao tin? Có như thế, mới gọi là niềm tin/yêu, không bến bờ.

Hôm nay đây, cũng bằng vào niềm tin/yêu ấy, ta lại sẽ phiếm thêm ít chuyện Đạo/đời, để cho vui. Phiếm gì đây? Phiếm chuyện Đạo? Hay, phiếm chuyện đời, có tin và có yêu? Hoặc, chỉ phiếm mỗi chuyện tình có chút đạo. Hoặc,phiếm chuyện Đạo có chữ tình? Tình đây, tràn đầy ý nghĩa như bài chia sẻ ở nhà thờ, vẫn cứ phiếm. Phiếm, là phiếm chuyện đời. Nói về tình đời, ở nhiều nơi. Như: tình chồng/vợ có ý tưởng cũng khá lạ như điện thư viết bên dưới:

“Gửi ông,

Tôi nhận được thiệp mời của ông cách đây 2 phút. Thế là tôi sắp mất vài trăm, còn ông sắp mất cả cuộc đời! Giờ này tôi có khuyên hay nhủ chắc cũng chẳng nhằm nhò gì, bởi khi ông trao nhẫn cưới cho vợ ông cũng có nghĩa là vợ ông đã xỏ nhẫn cưới vào... mũi ông thôi! Đấy! mình luôn thua cuộc từ khi trọng tài thổi còi bắt đầu hiệp đấu là thế đấy. Chỗ bạn bè, tôi muốn nhắn nhủ để ông chuẩn bị tinh thần mà hiểu hai cụm từ tuy khác âm nhưng đồng nghĩa, đó là: "lấy vợ" và "đi tù".

Mụ vợ tôi (thư này dành riêng cho ông nên tôi gọi như vậy, nếu mụ ấy mà biết tôi nói thế thì thì tôi đây sẽ từ án treo chuyển vào lán trại, từ 6 tháng tù chuyển sang chung thân, từ chung thân đến tử hình... mong ông giữ mồm, giữ miệng giùm cho), để mụ vợ ông và các mụ vợ trên đời tuy không cùng cha, cùng mẹ nhưng vẫn giống nhau bởi giòng máu chiếm hữu lúc nào cũng chảy rần rật ngay trong bụng. Mụ ấy đổ đồng tình yêu và sự chiếm hữu chung làm một. Thân xác này, mụ chiếm hữu đã đành, nhưng cái khoảng thời gian bé tí tẹo tèo teo vênh ra vào giữa giờ ăn trưa cũng bị mụ kiểm soát rất chặt chẽ. Giờ trưa nghỉ ngơi có tí chút, Yahoo Messenger đã vàng khè, thi thoảng mụ lại xì-pam cho một cái. Không thấy tôi, thì mụ gọi điện thoại, gọi điện ở bàn, rồi lại gọi di động không được thì mụ sẽ gọi cho đồng nghiệp. Ông có tin không, chứ 8 năm nay, chưa bao giờ tôi thoát khỏi tầm mắt “rất trần gian” của mụ hết. Mụ gọi đó là tình yêu, quan tâm và lo lắng.. đấy!.

Mỗi lần thông báo với mụ là tôi đi công tác, tôi phải lấy hết sức bình sinh, mở miệng như người có lỗi rất nặng và y như rằng mặt mụ dài ra như cái bơm. Mụ buồn rầu, vì không có chồng ở nhà trong 2,3 ngày. Còn tôi thì, như mở cờ trong bụng vì không “bị” yêu thương, với quan tâm/lo lắng ít là trong 48 tiếng. Mụ thuê “ô-sin” để trông con, còn mụ thì rảnh rang để... trông chừng tôi. Năm thì mười hoạ, mụ mới cấp cho tôi cái "quota" được đi bù khú với lũ bạn... 10 năm không gặp. Mà lũ bạn đó là ai, ở đâu, làm gì, điện thoại bi nhiêu chân số... mụ đều lưu giữ trong bộ nhớ rất phi thường mà nhiều khi tôi nghĩ người trần gian chẳng mấy ai được như thế. Và, suốt buổi nhậu hiếm hoi ấy, mụ cứ réo rắt gọi đi gọi lại gọi tái gọi hồi cái tên cúng cơm của tôi. Nghe ồn, thì mụ cứ hỏi: "Sao ồn thế? Có phải là mấy ông nhậu xong rồi là rậm rật đi karaokê bàn tay vàng không?" Lặng thinh không nghe tiếng, thì mụ dán chặt lỗ tai vào máy, rồi rít lên: "Sao yên tĩnh thế? Có phải là: ăn no rửng mỡ rồi mò vào nhà nghỉ, để ngủ với con nào không?" Nếu đêm đó, tôi mà về muộn thì quả là “bi hài kịch mở màn, bi hài kịch thêm “xen” (scène) ngay. Biết mình có lỗi, nên tôi rón rén bước vào nhà, vén màn lên bèn thất kinh khi thấy mụ tóc tai cứ là dựng đứng, mắt thâm quầng, ngồi nhìn trừng trừng lên trần nhà (sau này tôi mới biết mụ quả là cao tay ấn, mụ vẫn ngủ, ngáy ngon lành, nhưng khi nghe tiếng kẹt cửa, mụ ngồi phắt dậy, xõa cho tóc tai dựng ngược, quệt tí phấn màu đen xì vào quanh mắt, rồi ngồi chờ chồng như thể mụ chờ tôi từ kiếp trước đến kiếp sau!)

Dù, có mệt rã rời vì bia rượu, tôi vẫn cố trả bài cho đủ vì đó là phép thử của mụ. Vậy mà sáng hôm sau, chưa kịp hồi sức, đã nghe tiếng mụ sang sảng, xoong nồi cứ lẻng xẻng, mụ quát chó, chửi mèo, đánh con cứ là chí chóe rộn cả lên... Và tôi, cố lết tấm thân bèo nhèo - 8 năm trước, tôi còn lịch lãm, hào hoa nhất lớp (ông biết mà) – rồi dắt xe ra khỏi cửa, đứa lớn ngồi sau, đứa bé ngồi trước (thế mà vẫn thò tay cấu với nhéo), khăn bịt mặt, nón trùm đầu, sữa nước với cặp sách... ôi thôi hệt như dân tị nạn. Than ôi, làm người đã khổ, làm chồng còn khổ hơn gấp bội! Đôi khi (nhất là khi tôi nộp cho mụ một cục tiền), mụ cũng nới tay chút đỉnh cho tôi được "thở", nhưng cũng chỉ "thở hắt", chứ nhất quyết không được "thở dài". Về nhà, nếu tắt điện thoại thì mụ tra vặn: "Sợ em nào gọi hay sao mà tắt máy thế?" Nhưng hễ có điện thoại gọi đến là tôi cứ giật mình thon thót. Không nghe cũng chết, mà nghe thì con người tôi mất hết cả văn minh, lịch sự. Tôi phải nói thật to vào máy, càng ông ổng càng tốt, càng thô bạo (mày, tao, chí tớ) càng tốt, đi lại thật hoành tráng, cứ vung chân, vung tay cho mạnh dù có khi ở đầu dây bên kia chỉ hỏi mỗi câu: tài liệu để đâu vậy? Nếu tôi nói nhỏ thì mụ sẽ cho là mình có vấn đề, mụ sẽ khảo, sẽ tra hỏi cả đêm cho ra nhẽ ... vì sao lại nói nhỏ thế?

Thực ra mụ (và các mụ) lo lắng cũng bằng thừa, thân thủ phi phàm như các mụ thì tôi (và chúng ta) là vỏ quýt chứ có là vỏ dừa thì mụ đâm cũng vẫn thủng. Ông biết, khi về nhà bộ mặt của lũ chúng ta phải thế nào các mụ mới hài lòng không? Câu hỏi không bao giờ có đáp án, bởi: Nếu ông cáu gắt: Mụ cho là ông đã có bồ, nay về ruồng rẫy vợ con. Nếu ông vui vẻ, thì Mụ cho là ông có bồ rồi nên mới phởn phơ, hứng chí. Ông chu đáo: thì Mụ cho là vì ông đã có bồ nên mới thấy lương tâm cắn rứt, hối hận.

Nói chung, trong “con mắt trần gian” thì toàn thể các mụ vợ tự cho mình là Sơ-lốc Hôm, hết. Làm kiểu gì ông cũng "phải" có bồ. Mụ xấu đi, cũng bảo tại chồng. Già cũng bảo tại chồng (thời gian mụ dành để quản thúc đâu có chịu vào sa-lông làm đẹp bao giờ). Tuần rồi, xem chung kết thi hoa hậu, tôi toàn nhìn... ngón chân cái, thi thoảng mới dám liếc trộm mấy em. Triết lý cơm/phở luôn đóng đinh trong đầu mụ, mà mụ đâu có biết là cơm có thể ăn nguội hoặc chiên, chứ phở có ai ăn nguội hoặc chiên đâu bao giờ. Cơm, dù không ngon nhưng ngày nào người ta cũng có thể ăn được hết. Chứ, còn phở thì ai nào dám xơi triền miên được! Nói chung, lấy vợ là đi tù, đó là chân lý rất mực (dù ông vẫn một lòng yêu thương vị quản giáo).

Ông cứ chuẩn bị tinh thần đi, cái gia đình lý tưởng mà ông mơ ước xưa nay rồi cũng sẽ trở thành cái cối xay một chức năng, xay hết mọi ước mơ trai trẻ thành món sinh tố bèo nhèo. Hôm nay, tôi có hẳn 1 tiếng đồng hồ tự do, dĩ nhiên tôi phải nói dối mụ, phải huy động bạn đồng nghiệp, phải lạy lục mấy em lễ tân để lỡ ra mụ có kiểm tra cũng còn đỡ. Nhưng tôi mất hết 25 phút để viết thư cho ông rồi đấy, chỉ còn 35 phút phù du nữa thôi, tôi phải đi lai rai làm cốc bia đấu láo với bạn bè trước khi... chui về lồng. Giờ này năm sau, nếu ông quá bức xúc, cứ đến tôi, tôi sẽ chỉ cho ông cách khởi nghĩa mà không bị dìm vào bể máu. Thôi, tôi đi đây. Không, nói đúng ra: tôi bắt đầu khởi nghĩa đây. Cũng phải chọn quán bia nào gần gần, vì còn cái đồng hồ công tơ mét nữa chứ...

Chào ông,

Me xừ Sợ Vợ, là tôi đây.

Thơ về cuộc tình, dù có là tình chồng/vợ, vẫn cứ tin/yêu, như hồi chưa cưới hoặc mới cưới. Tình, như lá thư hoặc bài thơ/văn vần cũng rất thơ mà bầu bạn ghi lại ở trên, còn là thứ tình của người đã có quá nhiều kinh nghiệm nơi tình trường hoặc chồng/vợ. Tình, của người đàn ông dám ký tên bên dưới: “Me xừ Sợ Vợ, là tôi đây”, nhưng chưa chắc đã rất sợ. Bởi nếu sợ, thì làm gì dám viết thư hoặc làm thơ văn vẫn rất vần. Tình, của tình nhân, sẽ là và phải là câu thơ có ý nhạc, cũng rất thơ như sau:

“Những con mắt tình nhân
Nuôi ta biết nồng nàn
Những con mắt thù hận
Cho ta đời lạnh câm.
Những mắt biếc cỏ non
Xanh cây trái địa đàn
Những con mắt bạc tình
Cháy tan ngày thần tiên.”

(Trịnh Công Sơn – bđd)

Thật ra thì, những “con mắt tình nhân”, hay các tình tự của lũ “ông-chồng-dày-kinh-nghiệm về tình chồng/ vợ ở trên, chưa có gì là đáng sợ hoặc phát khiếp. Bởi, đó là thứ tình nằm trong bẩy mối “rất tội” mà người đời gọi là “thất tình” gồm: hỷ, nộ, ái, ố, ai, hoan, lạc, cũng chẳng sợ. Cứ hiền lành nhũn nhặn như con chi chi, là xong ngay.

Chỉ sợ, mỗi tình ý hoặc ý/tình mới thoáng qua nơi tâm tưởng thôi, cũng đã thành tội rồi. Thành vấn đề. Và, là chủ đề, để ta bàn và cứ phiếm, như thư hỏi đáp giữa “cha/con” ở bên dưới:

“Thưa cha,

Con có đôi câu hỏi về mấy chuyện tình tự như tư tưởng không lành mạnh, nơi con người mà nhiều người gọi đó là: ý tưởng không thanh khiết. Mắc phải điều ấy là có tội hay không có tội? Tội trọng hay tội nhẹ? Xưng tội ấy thế nào? Có cần kể hết chi tiết không?

Gửi câu hỏi về những tội và lỗi mà lại gửi cho cha/cố cứ lố nhố tên tuổi rất như trên, thì thoạt nghe người người tưởng đó là thắc mắc ở thời ban sơ, rất “xưa rồi Diễm”. Thời, mà nhiều cụ vẫn rất sợ. Sợ tội. Sợ lỗi. Sợ đủ thứ chuyện, cứ năng lui tới toà cáo giải để xả cho hết. Sợ, là sợ khi mình chết đi sẽ bị ác thần/sự dữ đem vào chốn lửa lào mà đền đáp, cũng rất “tội”.

Vậy thì, mời bạn mời tôi, ta xem thử đấng bậc ở Sydney giải mã thế nào về thắc mắc của đàn con luôn bối rối. Thử xem đức thày mình trả lời trên giấy trắng mực đen có rõ mồn một như thời trước, không? Dù thời ấy, hôm nay chỉ thấy mỗi ghi ngày tháng vào cuối niên biểu 2011, như bên dưới:

“Có thể nói: đây là một trong những câu hỏi rất thường nghe từ nhiều vị, ở nhiều nơi. Vậy, ta cũng nên quay trở lại vấn đề, mà cứu xét cho rành mạch hầu bớt lo.

Trước nhất, ta định nghĩa thế nào về những ý tưởng không lành mạnh? Phải chăng đó là những tư tưởng nghiêng về một hành xử hoặc tình trạng của tâm hồn qua đó có người lại biến nó thành hành động, thì việc đó tất nhiên trở thành tội chống đức khiết tịnh.

Những ý tưởng nghịch chống đức khiết tịnh, là ý tưởng như của người trai trẻ nọ liên tưởng đến việc mình sẽ lên giường hành lạc với người con gái nào đó không là vợ mình, như thế là có tội. Còn, nếu đó là ý tưởng đó là của người có gia đình nghĩ mình sẽ lên giường hưởng thú gối chăn với vợ mình, thì không cò tội. Nhưng, nếu đó là ý tưởng của người đàn ông đã có vợ nhưng lại nghĩ chuyện hưởng lạc với người đàn bà nào khác không là vợ mình, thì đó là ý tưởng đen tối, không lành sạch.

Truy tầm căn nguyên của những ý tưởng không lành sạch, mọi người đều biết phân biệt các giai đoạn khác nhau để nhờ đó có thể giúp mình định ra tính luân lý đạo đức của nó.

Giai đoạn đầu, tư tưởng chỉ xuất hiện như một tưởng tượng không do mình lục tìm. Cứ sự thhường thì khi tư tưởng ấy đã có trong đầu mình tức là mình đã lỗi phạm. Tư tưởng ở giai đoạn này không là chuyện tự ý hay cố tình, mà chỉ mới xuất hiện trong đầu, thôi. Và, như thế chưa thành tội. Chỉ thành tội, khi nào người ấy có trong đầu tư tưởng xấu rồi đồng thuận biến chúng thành hành động mà thôi. Nhưng, có thể cũng có những tội trước đây đã xảy ra nay lại dẫn vào ý tưởng vẩn đục này. Chẳng hạn như, khi người nào xem phim dâm ô tục tĩu chiếu trên truyền hình vào đêm trước hoặc lén nhìn những hình ảnh khiêu dâm trên mạng, thì tự nó dẫn người xem/nhìn vào tình huống dễ mắc tội mà không cần có lý do chính đáng, nên từ đó dễ có cơ mắc phạm. Theo nghĩa này, thì người nào cũng đều có trách nhiệm tùy chừng mực về tư tưởng vẩn đục có trong đầu, dù tư tưởng đó tự nó vẫn chưa thành tội.

Giai đoạn hai, là khi ai đó biết rõ mình đang có những tư tưởng vẩn đục và chính vào lúc dịp tội chợt đến với họ, và bởi họ không nhất quyết xua nó đi nhưng lại dễ dàng đồng tình/thuận thảo với tư tưởng vẩn đục ấy. Nếu người ấy chạy theo các tư tuởng như thế rồi vui lòng để chúng yên vị trong đầu mình, thì hiển nhiên mình đã mắc tội. Còn, hỏi rằng ấy là tội trọng hay tội nhẹ, thì câu trả lời sẽ là: đặt giả thiết là người đang có tư tưởng xấu lại thích thú với nó, rồi tưởng tượng thêm chi tiết và quyết biến chúng thành hành động đen tối, kéo dài nhiều lúc, rồi cứ viển vông mơ màng bằng những tưởng tượng, có khi còn diễn đạt bằng những kinh nghiệm hưởng lạc với thân xác, thì đó là tội trọng. Khi xưa, Chúa ám chỉ đến trường hợp này, nên mới dạy: “Thầy bảo cho anh em biết: ai nhìn người phụ nữ mà thèm muốn, thì trong lòng đã ngoại tình với người ấy rồi.” (Mt 5: 28) Thật ra, nếu chỉ nhìn người phụ nữ nào đó thôi, cũng chưa hẳn là tội, nhưng chính những tư tưởng đầy dục vọng có trong đầu và những ham muốn xác thịt sẽ cấu thành tội. Và, rõ ràng lời Chúa nói về sự thể “trong lòng mình đã ngoại tình”, như thế đã là tội trọng rồi.

Tuy nhiên, giả như người nào đó thoáng chú ý đến tư tưởng vẩn đục bất chợt đến trong đầu mình, nhưng kịp nhận ra là nó đồi bại, bèn tống khứ vứt bỏ đi, thì không có tội. Trong tình huống như thế, cũng nên nghĩ về sự thống khổ Chúa chịu khi bị quân canh hành hình hoặc nghĩ rằng Ngài chịu nhục trên thập giá là để giúp ta xa lánh dịp xấu xa khả dĩ gây xúc phạm đến Ngài bằng những lạc thú đen tối đầy tính xác thịt. Bởi thế, ta cũng nên cầu xin Đức Mẹ là Đấng tinh tuyền mọi đàng, đến giúp sức cho ta để ta có được ơn huệ cần thiết mà vứt bỏ chước cám dỗ đang xảy đến.

Bao giờ cũng vậy, điều quan trọng là mỗi người phải tìm cách lánh xa giòng tưởng tượng chuyên lôi kéo mình vào với ý tưởng vẩn đục bằng cách nghĩ về những gì thực sự giúp mình sống tốt lành, thì không mắc tội. Tỉ như, nghĩ về công việc tốt lành của ai đó, về những ngày nghỉ mát sắp ra đi, về kế hoạch lờn/nhỏ cho cuối tuần, giúp gia đình, vv…

Nếu quả thực, ta đã tìm cách trút bỏ tư tưởng vẩn đục đi, thì mình sẽ lớn mạnh trong ơn thánh và sẽ được bổ sức để chiến đấu lúc về sau. Mọi người đều bị thử thách nếu xứng đáng tốt lành thì Chúa sẽ trọng thưởng mình vì tính trung hậu của họ. Nhưng, giả như ai đó đôi lúc thấy mình yếu sức nên đã đầu hàng thì cũng là mắc tội, nhưng là tội nhẹ, chứ không phải tội trọng.

Và, người mắc tư tưởng vẩn đục, phải xưng thú thế nào? Không nên xưng thú là “con có tư tưởng vẩn đục”, bởi tư tưởng thì tự nó đâu thành tội, nên người có tư tưởng xấu ấy phải cho biết mình có thuận theo chúng không, và thuận theo chúng trong chừng mực nào. Và, giả như tư tưởng vẩn năng lui tới với những người nào đó trong quan hệ đặc biệt, tỉ như: tư tưởng vẩn đục đối với một thành viên nào đó trong gia đình. Hoặc đối với người tận hiến cho Chúa quyết sống đời độc thân, hoặc với người cùng giới tính, hoặc với người nào khác không phải là người phối ngẫu của mình, vv… thì khi xưng tội cũng phải nói rõ những hoàn cảnh nghiêm trọng như thế.” (x. Lm John Flader, The Catholic Weekly 16/10/2011, question time, tr. 10)

Rõ ràng là, hỏi vễ những lỗi với tội mà lại hỏi đấng bậc nhà Đạo chuyên về luân lý với luật Đạo, thì câu trả lời đương nhiên phải như thế. Như thế, tức ở đấng bậc nào cũng phải giữ đức khiết tịnh, cả no8i thân xác lẫn trong tư tưởng. Nếu cứ hỏi mãi những tội là tội, thì rồi cũng có ngày người hỏi sẽ dấn bước theo đấng bậc chuyên tu, để lánh tội.

Người đời ở bên ngoài, luôn “sống trước đã, triết lý sau”. Sống trước đã, đâu có nghĩa là sống bê bối, rồi bê tha, cẩu thả. Nhưng là sống rất thanh. An lành. Đạm bạc. Sống hết mình, nhưng không lình xình, chẳng gây tai hại đến một ai. Chẳng hại mình, nhưng cứ vui. Kẻo rồi, như người nghệ sĩ ở trên, đã quá nửa đời rồi, mà vẫn rong chơi, cứ vẫn hát những điều như:

“Ngày ra đi với gió
Ta nghe tình đổi mùa
Rừng Đông rơi chiếc lá
Ta cười với âm u
Trên quê hương còn lại
Ta đi qua nửa đời
Chưa thấy được ngày vui
Đường trần rồi khăn gói
Mai kia chào cuộc đời
Nghìn trùng con gió bay
Những con mắt cuồng thắm
Xin tươi sáng một lần
Cho con mắt người tình
Ấm như lời hỏi han ...”

(Trịnh Công Sơn – bđd)

“Sống trước đã, triết lý sau”, chưa hẳn là sống như nghệ sĩ rất bi quan. Mà là sống có tình có nghĩa, như truyện kể ở bên dưới, để còn sống hân hoan như mọi người ở trong truyện, từng kể rằng:

“Có một chàng trai đã gấp 1,000 con hạc giấy tặng người anh yêu. Mặc dù lúc đó anh chỉ là một nhân viên quèn trong một công ty, tương lai chẳng có gì sáng lạng nhưng họ vẫn luôn hạnh phúc bên nhau. Rồi cho đến một hôm người yêu của anh nói rằng nàng sẽ đi Paris , sẽ không bao giờ còn có dịp gặp lại anh nữa .Nàng rất lấy làm tiếc về điều này và an ủi chàng rằng rồi nỗi đau của chàng cũng sẽ trở thành dĩ vãng .Hãy để cho nó ngủ yêntrong ký ức của mỗi người.

Chàng trai đồng ý nhưng trái tim tan nát .Anh lao vào làm việc quên cả ngày đêm , cuối cùng anh đã thành lập được công ty của riêng mình .Nó không chỉ giúp anh vươn đến những điều mà trước đây vì thiếu nó mà người yêu đã bỏ anh ,nó còn giúp anh xua đuổi khỏi tâm trí mình một điều gì đó của những tháng ngày xưa cũ.

Một ngày mưa tầm tã ,trong lúc lái xe, chàng trai tình cờ thấy một đôi vợ chồng già cùng che chung một chiếc ô đi trên hè phố. Chiếc ô không đủ sức che cho họ giữa trời mưa gió .Chàng trai nhận ngay ra đó là cha mẹ của cô gái ngày xưa .Tình cảm trước đây anh dành cho họ dường như sống lại.

Anh chạy xe cạnh đôi vợ chồng già với mong muốn họ nhận ra anh.Anh muốn họ thấy rằng anh bây giờ không còn như xưa, rằng anh bây giờ có thể tự mình tạo dựng một công ty riêng ,đã có thể ngồi trong một chiếc xe hơi sang trọng . Vâng , chính anh , chính người mà trước đây con gái họ chối từ đã làm được điều đó.

Đôi vợ chồng già cứ lầm lũi bước chậm rãi về phía nghĩa trang. Vội vàng , anh bước ra khỏi xe và đuổi theo họ . Và anh đã gặp lại người yêu xưa của mình , vẫn nụ cười dịu dàng ,đằm thắm nàng từng đem đến cho anh, đang dịu dàng nhìn anh từ bức chân dung trên bia mộ.

Cạnh cô là món quà của anh ,những con hạc giấy ngày nào , đến lúc này anh mới biết một sự thật: Nàng đã không hề đi Paris .Nàng đã mắc phải căn bịnh ung thư và không thể qua khỏi. Nàng đã luôn tin rằng một ngày nào đó anh sẽ làm được nhiều việc , anh sẽ còn tiến rất xa trên bước đường công danh.Và nàng không muốn là vật cản bước chân anh đến tương lai của mình. Nàng mong ước cha mẹ sẽ đặt những con hạc giấy lên mộ nàng , để một ngày nào đó khi số phận đưa anh đến gặp nàng một lần nữa,anh có thể đem chúng về bầu bạn. Chàng trai bật lên thành tiếng khóc!

Truyện kể, chỉ như thế. Nhưng người kể, nay áp dụng truyện vào với vấn đề cụ thể của tình bạn trong trắng, rất ở đời. Với cuộc sống. Vẫn nói rằng:“Chúng ta cũng như chàng trai kia, chỉ nhận ra giá trị lớn lao về sự có mặt của một người mà cuộc đời ban tặng cho cuộc sống của ta khi sáng mai thức dậy, người ấy không còn ở bên ta nữa. Có thể họ chẳng yêu ta như cách ta mong đợi ở nơi họ; nhưng điều này không có nghĩa là họ không dâng hiến tình yêu của họ cho ta, bằng tất cả những gì họ có.”

Có người kể, lại áp dụng truyện kể để ăn khớp với đề “Những con mắt muộn phiền, xin cấy lại niềm tin” nơi con người. Như đã nói ở trên, một khi đã tin, tức là mình đã yêu. Và, một khi đã yêu, tức là mình sẽ mãi mãi yêu .Những gì là vẩn đục trong tâm trí mình có thể sẽ ra đi, nhưng những gì trong tim bạn sẽ mãi mãi cứ ở lại. Và, khi đã tin và yêu rồi, đâu còn lo gì tội với lỗi. Lỗi và tội, chỉ là những gì nghịch chống lại tình yêu. Sống theo cung cách không còn nghe theo Chúa tể của Tình Yêu từng dạy khuyên ta sống rất yêu đương, không tì vết hoặc kình chống tình yêu đích thật ta vẫn biểu tỏ.

Tắt một lời, sống yêu đương tích cực, rất tình thực. Sống không sợ sệt. Chẳng lo lắng bối rối, bồi hồi điều chi. Chỉ lo mỗi chuyện là mình tự hỏi mình đã thực hiện điều Chúa dạy yêu thương chưa. Lo rằng, ngày nào đó Chúa mỗi hỏi như Đức Vua kia ở trình thuật thánh Mát-thêu từng ghi chép:

“Nào những kẻ Cha Ta chúc phúc,

Hãy đến thừa hưởng Vương quốc dọn sẵn cho các ngươi.

Ngay từ thuở tạo thiên lập địa.

Vì xưa Ta đói, các ngươi đã cho ăn.

Ta khát, các ngươi đã cho uống;

Ta là khách lạ, các ngươi đã tiếp rước;

Ta trần truồng, các ngươi đã cho mặc;

Ta đau yếu, các ngươi đã thăm viếng;

Ta ngồi tù, các ngươi đã hỏi hanh.”

(Mt 25: 34-36)

Phải chăng, đó mới là bí kíp của cuộc sống. Phải chăng, đó chính là nguyên tắc để ta sống rất tươi vui. Nồng thắm. Rất an nhàn tự tại.

Trần Ngọc Mười Hai

Cứ luôn tự nhủ hỏi xem

Mình học được bí kíp

của yêu thương chưa.

“Ru mãi ngàn năm giòng tóc em buồn”

2011-12-24T15:24:00.005+11:00

Chuyện Phiếm đọc vào Lễ Mẹ là Mẹ Thiên Chúa 01/01/2012

“Ru mãi ngàn năm giòng tóc em buồn”
“Bàn tay em năm ngón ru trên ngàn năm”
“Trên mùa lá xanh,

“ngón tay em gầy nên mãi ru thêm ngàn năm ”
(Trịnh Công Sơn – Ru Em Từng Ngón Xuân Nồng)

(Mt 6: 5)

Một lần nọ, có một bạn gọi điện về hỏi bần đạo: sao truyện phiếm của anh lúc nào cũng thấy trích cả thơ lẫn nhạc ngoài đời, như lời ru? Ru cho lắm, người đọc đi vào chốn ngủ vùi, rồi “thăng” cho mà xem. Nghe bảo thế, bần đạo đây chả dám thốt lên lời mà “thanh minh thanh nga” về đường lối vẫn rất phiếm. Khi về nhà, lục lọi bộ nhớ khá cũ kỹ để trả lời/trả vốn, bần đạo lại gặp được câu hát ru của nghệ sĩ họ Trịnh cứ văng vẳng bên tai:

“Thôi ngủ đi em,

mưa ru em ngủ,

tay em kết nụ nuôi trọn một đời, nuôi một đời người.

Mùa Xuân vừa đến xin mãi ăn năn mà thôi.”

(Trịnh Công Sơn – bđd)

Có ru hay không, thì người em mình đâu nào đi vào chốn dễ ngủ. Ngủ vùi, ngủ gục hoặc vẫn cứ “trắng con mắt đen”, nên người em mình đâu nào muốn nói chỉ một lời ru, như nghệ sĩ cứ hát:

“Còn lời ru mãi,

Vang vọng một trời.

Mùa xanh lá vội, ru em miệt mài.

Còn lời ru mãi, còn lời ru hoài,

Ngàn năm ru hoài, ngàn đời ru ai.”

(Trịnh Công Sơn – bđd)

Hồi thập niên ’60, bần đạo nghe đài thấy có vị cứ hát đi hát lại mãi một lời ca rất dễ ru hồn người vào chốn ngủ vùi với ngủ gục ở nhà thờ mà nhiều đấng thánh rất ít thấy. Gật gù đồng ý ở nhà thờ, đâu có là động thái những ngủ vùi hay ngủ gục. Có gật gù đồng ý tí chút, cũng chỉ là động thái ngủ gà ngủ gật ít phút giây đến khi đức thày chấm dứt bài chia sẻ, sẽ tỉnh ngay thôi. Nói thế nghĩa là: dân con nhà Đạo ngồi nghe dức thày giảng giải dù rất hứng, vẫn thấy cái gì đó rất không ổn, nên mới như vậy.

Sống Đạo chốn chợ đời, cũng có điệu ru cho dễ ngủ ở bài chia sẻ tuy không khô, nhưng sao đầu óc người nghe vẫn cứ “đi đâu lang thang cho đời mỏi mệt”. Vì mỏi mệt, nên kịp khi tỉnh giấc điệp có lời ru nhẹ, đã thấy khác. Khác nhiều nên biết sợ, bèn thư về đức thày ở Sydney nhờ giải đáp nỗi thắc mắc xem như thế có là lỗi/tội gì không?

Hỏi, là hỏi thế chứ đức thày nhà mình quyết nhận lời mà giảng giải những điều từng nói rất nhiều nhưng chưa thông. Vì người hỏi vẫn chưa thông, nên hôm nay đức thày lập lại những điều mình vẫn nói và nói chứ không ru, cho dù đó có là ru ngủ hay “ru em từng ngón xuân nồng” bằng những lời như sau:

“Câu hỏi của anh/chị, là một trong những thắc mắc mà nhiều người còn để trong đầu, dù từng có rất nhiều đấng bậc trả lời khá xuyên suốt. Theo tôi nghĩ, thì vấn đề anh/chị đặt ra rất dễ trở thành cố tật mà nhiều vị nay vuớng mắc. Gọi là cố tật, hay thói quen cứ bối rối về những lo ra, chia trí rất khó nghĩ. Lo ra, là thành phần có sẵn nơi bản chất con người. Gọi là lo ra hay chia trí, chỉ là những xao lãng/đãng trí như động thái dẫn vào tưởng tượng mang cho ta ý tưởng hoặc hình ảnh khác những gì ta đang tập trung, tìm kiếm.

Là dân thường ngoài đời, chắc bạn và tôi, ta sẽ cứ là hay chạy đến với thi ca/âm nhạc mà hát và hò, để có bạn đạo nào đó lại sẽ cho rằng mình vẫn cứ lo ra, sa đà nhiều chia trí. Thật ra thì, có đãng trí lo ra hay không, cũng chỉ để thư giãn đôi phút mỗi khi nghe bài chia sẻ nào cao siêu, nhiệm màu nên mới chán. Thế nên, có bạn đạo lại phút chốc quay về với lời ca như bài ru ở dưới, hát rằng:

Ru mãi ngàn năm, từng phiến môi mềm,

Bàn tay em trau chuốt thêm cho ngàn năm.

Cho vừa nhớ nhung, có em dỗi hờn

nên mãi ru thêm ngàn năm.”

(Trịnh Công Sơn – bđd)

Sợ có dỗi hờn ở đâu đó, nay bần đạo đây xin quay về với lời đáp của đức thày ở nhà Đạo rất Sydney lại phán tiếp:

“Càng lo ra/chia trí nhiều, ta càng bận rộn rất không ít. Bận đến độ, ta ít đi vào chuyện vãn với Chúa trong nguyện cầu hơn là khấu láo chuyện vãn huyên thuyên không dứt với bạn cùng sở hoặc với những giải khuây, ngay khi ngủ.

Việc trước tiên ta có thể làm được để ngăn chặn, là tự ra biện pháp kỷ luật cho những chuyện tưởng tượng đi ra ngoài mục tiêu cầu nguyện. Nếu cứ để nó chạy rông như ở chỗ không người mỗi khi ta làm việc hay nghỉ ngơi hoặc chuyện vãn với người nào, thì chuyện dễ thấy nhất là ta sẽ khó mà kiểm soát được nó trong lúc cầu nguyện. Chuyện này có nghĩa là, ta phải nỗ lực mà tập trung tư tuởng vào những gì mình đang làm mà quên đi những điều làm ta đãng trí. Một khi ta quên nó đi, thì chắc chắn nó sẽ bỏ đi, không quấy rầy nữa.

Ngược lại, nếu ta cứ để đầu óc đi đây đi đó mà lo ra chia trí mỗi khi nó xuất hiện, thì chẳng chóng thì chày ta sẽ mất đi hiệu năng/ý chí, lãng phí nghị lực và đầu óc sẽ bị sói mòn hoặc tản mác đi nơi khác. Chính vì thế, ta nên học cách tập trung đầu óc vào những điều mình đang làm và quên đi mọi đãng trí, với lo ra.

Kỷ luật tâm thần ta đạt được theo cách này sẽ giúp ta nhiều thứ, cả việc tập trung mà nguyện cầu nữa. Nói đến lo ra đãng trí khi cầu nguyện, là bao gồm nhiều hình thức cầu nguyện, trong đó có cả chuyện suy tư tụng niệm, lần chuỗi hạt Mân Côi, dự Tiệc Thánh Thể, hoặc đọc các bài sách thánh, lẫn tu đức…

Điều cần nhớ, là: lo ra và đãng trí tự nó không là tội. Mà là, thành phần của tình trạng sống nơi con người, tức hoa trái của óc tưởng tuợng. Chúng có thể làm cho ta bị phân hoá như dịch tễ như thể đàn nhặng cứ bay loanh quanh bên mình, vào mọi lúc. Thế nhưng, một khi ta không tình nguyện định cư nơi đó, thì cũng chẳng sao, cũng chẳng là tội. Cả khi đầu óc ta bị lôi kéo ra khỏi công việc mình đang làm, dù trong phút chốc có định cư nơi chia trí, nếu không ý thức hoặc tình nguyện, cũng chẳng là tội.

Nhưng nếu ta cứ để cho những chuyện lo ra/đãng trí nán lại dù trong chốc lát rồi chủ tâm mở cửa tâm hồn cho nó ngự trị, như đang lúc lần chuỗi Mân Côi mà lại tạt ngang chia trí, thì việc này thường dẫn đến tình trạng bất hoàn chỉnh, để vụt mất lòng mình yêu Chúa nhất thời, chứ chưa thành tội.

Những chuyện như thế, không cần thiết phải tỏ bày cho cha giải tội mà xưng thú. Bởi đó vẫn là tình trạng bình thường trong cuộc sống. Chỉ khi nào ta thích chí quyết ở lại với vụ việc lo ra rất thiện nguyện suốt thời gian dài, nghiêm chỉnh trong đời mình, như thời khắc sau khi rước Chúa vào lòng, thì đó có thể là tội. Cho nên, cách hay nhất để chống chọi lại lo ra chia trí là quên nó đi mà nhất mực tập trung vào chuyện nguyện cầu đang đang thực hiện mới được. Nếu nó cứ dai dẳng không dứt như thường thấy ở nhiều trường hợp, thì Chúa lòng lành biết là ta có cố gắng tập trung hướng về Ngài, thì Ngài vẫn vui lòng.

Thêm nữa, nếu đãng trí lo ra cứ kéo dài không dứt lại khiến ta nói điều buồn phiền đến Chúa, hậu quả của việc đầu óc mình lang thang đây đó một cách không có chủ đích khi cầu nguyện hoặc vào giờ lễ, thì hành xử này vẫn làm Chúa vui lòng. Thế có nghĩa là, lo ra chia trí vẫn có thể là cách thức để nên thánh. Bởi, nó đốc thúc ta dốc toàn lực ra mà chiến đấu trong cuộc sống thiêng liêng. Và, nội cái cố gắng của ta thôi, cũng sẽ làm Chúa vui lòng rồi.

Nếu chuyện chia trí xâm nhập lúc ta suy niệm nguyện cầu bắt ta cứ phải quan tâm đến những vụ việc quan trọng như đang có khó khăn trong việc giảng hoà với người nhà, thì cũng nên chuyển đề tài của kinh nguyện và cầu Chúa soi sáng để ta có thể giải quyết vấn đề đó, trong thành tựu. Thay vào đó, cũng có thể trao sự việc để Chúa lo và xin Ngài ban thêm cho mình nhiều ân huệ để giải quyết vấn đề, vào khi khác.

Những khi cầu nguyện theo hình thức khác như lần chuỗi hạt Mân Côi hoặc dự thánh lễ, cũng đừng nên lái đầu óc hoặc tư tưởng vào chuyện lo ra chia trí hoặc cứ tự hỏi sao mình hay lo ra đến như thế, rồi tự chuốc lấy phiền toái hoặc càm ràm, chẳng tới đâu. Sách Giáo lý Hội thánh Công giáo có đoạn viết: Ngõ hầu đánh gục mọi chia trí/lo ra để mình không bị rơi vào bẫy cạm của nó. Cần nhất là hãy quay trở về với tâm can của mình, bởi lo ra chia trí chứng tỏ cho ta thấy rõ mình thường dính bén vào chuyện gì. Và, nếu biết khiêm nhu tự hạ trước mặt Chúa để ta tỉnh thức mà đặt tình thương yêu trọn vẹn vào nơi Ngài sẽ giúp ta dân trọn tâm can mình cho Chúa để Ngài thánh hoá biến nó trở nên tinh sạch. Nơi nào có sự phấn đấu mãnh liệt, nơi đó sẽ buộc ta phải có chọn lựa chỉ làm tôi vị chủ nào đáng để ta phục vụ, thôi.” (x. GLHTCG đoạn #2729)

Với đức thày nhà Đạo rất chuyên nghiệp về chuyện đạo hạnh, ra như thế. Ra như thế, tức rất như là cung cách chính mạch của đấng bậc, ở trên cao. Còn, với dân thường ở huyện dưới, thì ra như thế cũng chưa hẳn là rất dễ để thi hành. Nói cách khác, với dân thường ở huyện nhà Đạo, thì chuyện đãng trí với lo ra nhiều lúc cũng không đơn giản như những chuyện ta bàn luận.

Đơn giản chuyện ở đời, là những chuyện người đời ở huyện dưới thường hay nói theo cung cách thơ văn, nhiều thực tế. Thực tế, như phương châm để đời, mà nhiều người còn nhớ đến. Nhớ, như vẫn tuởng và vẫn nhớ câu vè/câu thơ rất hạp vận mà người xưa thường nghe thấy, như:”Hãy nói cho tôi biết anh đọc sách nào, tôi sẽ cho anh/chị biết anh/chị là người thế nào”, tức là ai. Và rồi, từ lập trường đó, có người lại đổi thành câu tương tự:“Hãy cho tôi biết anh/chị thường hay lân la với loại thơ văn/âm nhạc nào, tôi sẽ bảo: anh/chị là ai, là người nào.”

Là ai hay lai rai người nào, đâu nào liên can đến những lo ra và chia trí? Rất đúng thế, nhưng nếu bạn và tôi, ta áp dụng phuơng châm trên vào lối giữ đạo hoặc sinh hoạt ở nhà Đạo theo cung cách rất đời mà không Đạo, ta cũng sẽ chia trí với lo ra, thật không ít.

Về lo ra và chia trí khi sinh hoạt trong lễ lạy ở nhà Đạo, bần đạo lại nhớ đến cung cách mà người thường ở huyện nhà Đạo nay thấy có nhiều nghi thức phụng vụ dù ở nhà thờ, vẫn mang tính rất đời, chứ không Đạo. Rất đời, là ở điểm: sinh hoạt tuy mang tính tế tự, tiệc thánh nhưng lại rất nặng phần trình diễn hơn là nguyện cầu trong lặng thinh, êm ả. Dù có lẽ và có thể, việc trình diễn ấy rõ ràng chỉ vụ hình thức chứ nào nâng lòng ta lên với Chúa.

Nói rõ hơn, thì nói như thế này: dù sinh hoạt tế lễ hay tiệc thánh mà sao nhiều người/nhiều vị cứ chủ trương “vụ hình thức” nhiều hơn nguyện cầu trong im ắng. Lặng thinh. Nói rõ hơn, là bảo rằng: nguyện cầu tập thể trong tiệc thánh không chỉ mỗi việc: kiệu rước linh đình, hay hoạt náo thánh kinh, ca và hát có trống có kèn lớn hơn lời ca và ý tứ, vv. Nguyện và cầu qua nghi thức phụng vụ, thật ra là cùng nguyện và cầu cho nhau không mang tính phô trương, đánh bóng, mà chỉ cốt nâng lòng mình về chốn suy tư, tụng niệm có Chúa, có anh em. Nói rõ hơn, là nói và bảo rằng phụng vụ thánh là phụng sự trong phục vụ có đấng thánh tập trung chung vui, nhưng không để trình diễn. Và, nói rõ hơn là hỏi rằng, khi cử hành phụng vụ, ta có phụng sự và phục vụ thánh hội trong nguyện cầu giùm giúp nâng lòng nhau lên với Chúa. Hay chỉ để phô trương chất giọng hoặc tài năng hiếm có, để người người trầm trồ, thích thú.

Nói rõ hơn, là nói nhỏ, và nói ít, nhưng người nghe nói lại hiểu nhiều để ta kiểm định lại cung cách thực hiện phụng vụ Đạo Chúa, sau Công Đồng Vatican 2, hay không? Nói nhỏ và nói ít, để rồi ta tự suy đi và nghĩ lại xem đó có là vấn đề để vấn nạn cộng đoàn nhỏ của ta, ở đây. Bây giờ? Nói nhỏ và nói ít, nhưng hiểu nhiều để mỗi người ra soát lại xem cung cách ta phụng sự và phục vụ có gì là hình thức. Bề ngoài, chỉ để khoa trương, trình diễn rất kỳ khú?

Nói ít nhưng hiểu nhiều, là nói theo cung cách của truyện kể, rất như sau:

“Truyện rằng:

Thời buổi này, người trẻ và giới trẻ nói với nhau không bằng ngôn ngữ của người thường, theo cách thức thông thường của thường dân ở huyện làng như khi trước. Nhưng truyền thông/đối thoại giữa người trẻ hôm nay, lại đã ra như thế vầy. Như chàng và nàng, thay vì nói to nói nhỏ, lại chỉ gửi cho nhau những thông điệp/lời nhắn rất vắn tắt rằng:

-Anh yêu của em ơi. Anh đang làm gì đó? Nếu đang ngủ, thì xin anh gửi cho em toàn bộ giấc mộng đẹp của anh đi.Anh yêu ơi. Nếu anh đang cười, thì anh hãy gửi đến cho em nụ cười nhẹ, rất mỉm chi được hay không?Anh yêu ơi, nếu anh đang khóc thì anh cứ gửi cho em những giọt nước mắt ngà, để em cũng cùng khóc với anh, cho vui…

-Ấy ấy. Anh chẳng khóc, chẳng cười, cũng chẳng ngủ gà ngủ gật gì đâu. Chả là, anh đang ở nhà thờ cầu kinh. Thế, em có muốn anh gửi qua di động cho em cả chuỗi hạt Mân Côi những 5 sự thương, hay sự mừng. Thôi đừng gửi lời nhắn cho anh nữa làm gì, để anh còn tập trung suy nghĩ về năm sự vui, nhé em!”

Năm sự Vui, sự Thương hay sự Mừng, cũng đều là ngắm đều đọc rất nhiều kinh. Người trẻ ở trên dù đang đọc những kinh rất “Kính Mừng” nhưng nào đã chắc gì là mình đang nguyện cầu, cùng Chúa. Và, với Chúa. Bởi, nguyện và cầu, đâu phải chỉ có nhắn hoặc có ngắm rất nhiều sự, như: Vui, Thương, Mừng, Sáng. Nguyện cầu khá đích thực là nguyện và cầu như thánh nhân hiền lành ở nhà Đạo từng nhắn nhủ. Như sau:

“Còn anh, khi cầu nguyện,

hãy vào phòng, đóng cửa lại,

và cầu nguyện cùng Cha của anh,

Đấng hiện diện nơi kín đáo.

Và Cha của anh,

Đấng thấu suốt những gì kín đáo,

sẽ trả lại cho anh.”

(Mt 6: 5)

Như thế thì, hỡi bạn và hỡi tôi, ta cứ nghe đấng thánh hiền nhà Đạo chỉ dẫn lẫn khuyên nhủ. Để, có được cung cách tập trung suy tư, nguyện cầu không sao lãng. Đãng trí. Như vẫn nhất mực làm đẹp lòng Chúa. Đẹp lòng, hết mọi người.

Trần Ngọc Mười Hai

xin đuợc nhủ mình và nhủ người

những lời khuyên của thánh nhân

rất hôm trước.